ePrivacy and GPDR Cookie Consent by Cookie Consent Reus van een weekblad: MANAS (1948-1988). Een ode ter inspiratie – 't Scheldt

Reus van een weekblad: MANAS (1948-1988). Een ode ter inspiratie

Wat een prestatie: 40 jaar lang publiceerde de Amerikaanse uitgever-drukker-journalist Henry Geiger (1908-1989) het weekblad MANAS, daarin bijgestaan door zijn echtgenote met het fotografische geheugen en enkele topintellectuelen die steeds anoniem schreven…

Wat een prestatie: 40 jaar lang publiceerde de Amerikaanse uitgever-drukker-journalist Henry Geiger (1908-1989) het weekblad MANAS, daarin bijgestaan door zijn echtgenote met het fotografische geheugen en enkele topintellectuelen die steeds anoniem schreven.

**

Het blad berichtte over filosofie, educatie, ecologie, psychologie, wetenschap en religie. Telkens verwijzend naar moderne studies, magazines en boeken bleef MANAS fris en dat zonder mogelijk stof dat had kunnen neerdwarrelen van de tradities waaraan het blad trouw bleef. Geniaal hoe in elegant Engels de avonturen van het menselijk bewustzijn in kaart werden gebracht. Het tintelende idealisme van Geiger hoort thuis in de journalistieke Hall of Fame.

Net zoals we in Vlaanderen het eenmansblad ‘Journaal’ van Marc Grammens kenden, zo was ook MANAS in diezelfde stijl opgevat: geen dominerende foto’s, geen opdringerige kleuren, geen titels die als lokkertje dienden, geen fake news. Wél degelijk onderbouwde informatie met verrijkende inzichten en prikkelende denkpistes. Old school qua zelfkritiek en belezenheid. Geworteld in een solide traditie de moderne wereld tegemoet tredend. Conserverend wat goed was, mild voor misvattingen van het moment en strevend naar uitmuntendheid. Elke week 8 bladzijden kwaliteit.

Inhoudelijk

Op het vlak van educatie lag de nadruk op een psychologisch verantwoorde omgang met kinderen zonder ze tot verwende prinsjes en prinsesjes te kneden. Zo vlug mogelijk de realiteit in zonder de kindertijd te overbelasten met volwassen drukte. Leve de socratische leermethode van vraag en wedervraag waarbij het innerlijk rijpende antwoord door de jongere zelf wordt bovengespit.

De ecologische pagina in het weekblad handelde vooral over mensen die van de natuur hielden, die het land eerlijk wilden bewerken, die liefde voor hun dieren koesterden en die zich met hun zinvol werk verbonden voelden, ver weg van het industrieel complex. Wellicht te ouderwets in de ogen van sommigen, maar nimmer gespeend van aandacht voor niet-uitputtende technologie. Henry David Thoreau (auteur van de klassieker ‘Walden’), die zich terugtrok in de natuur was een van de terugkerende helden in MANAS. Evenzeer aanwezig: E.F. Schumacher wiens ‘Small is beautiful’ op basis van een boeddhistisch economische aanpak veel navolging oogstte.

Psychologie kreeg flink wat ruimte in de kolommen. Abraham Maslow (in de jaren 50 bekend van de behoeftepiramide) kwam veel aan bod. Eerst moeten de basisbehoeften en daarna de hunkering naar geborgenheid van een mens bevredigd zijn alvorens hij zich verder kan ontplooien. Ook Ernest Becker wiens met een Pulitzerprijs bekroond werk ‘De Ontkenning van de dood’ ook een van onze favorieten is, was onontbeerlijk. De hedendaagse mens mist in een geestdodende actualiteit de kans om een held te zijn. Het bestaan dat hem rest wordt ontdaan van zin en mondt uit in angst. Om deze ‘condition humaine’ te overleven ziet de moderne mens zich bijgevolg genoodzaakt de eindigheid te ontkennen. Zo was MANAS gevuld met grootse kennis van grote geesten. Geiger pende zelf de hoofdartikelen. Maslow noemde hem dan ook ‘de enige filosoof met kleine ‘f’ die Amerika deze eeuw heeft voorgebracht’.

Op het vlak van de filosofie bleef de idealistisch platonische visie dominant. De eenvoud van Plato’s leermeester Socrates schuilt in de directheid van de vraag: ‘Wie ben je en wat wil je’. De Spaanse schrijver Ortega Y Gasset (van ‘De opstand der horden’), de cultuurfilosofen Isaiah Berlin en George Steiner, het genie Benjamin Franklin en de Duitse auteur Goethe fleurden mee de pagina’s op. Een Canadese journalist portretteerde Geiger met de oneliner ‘Socrates lives again in Los Angeles’.

Op religieus vlak kwam veel wijsheid uit het boeddhisme, het taoïsme en het hindoeïsme aan bod. De van poeha ontdane spiritualiteit van de oeroude Veda’s, de rijkdom van het soefisme en de poëzie van de mystieke rode draad doorheen de tijden bleven mijlen ver van godsdienstige bekrompenheid. Wetenschapsfilosofen als Fritjof Capra legden de verwevenheid bloot tussen de deeltjesfysica en de Oosterse mystiek. Karl Poppers morele plicht tot optimisme tekende uiteraard ook steeds present.

Persoonlijk

Enkele goede vrienden hadden de gelegenheid om Henry Geiger tussen zijn boeken in Los Angeles op te zoeken. Een uitermate vredelievende man die altijd klaar stond om je een en ander toe te lichten en die met een knipoog duidelijk maakte hoe hij je beter leek te kennen dan jijzelf. Waar deze drijvende kracht van dit unieke tijdschrift de tijd en energie haalde bleef voor iedereen een raadsel.

MANAS komt van het Sanskrietwoord dat ‘bewustzijn’ betekent. Van 1948 tot 1988 werkte Geiger onverdroten verder. Tot hij niet meer kon, want ‘te oud en te moe’, zoals hij eind december ’88 noteerde in het slotnummer getiteld ‘Heroes’. Begin februari ’89 overleed hij. Voor ons blijft deze ondogmatische publicist een persoonlijke held. Binnen onze gebruikelijke satire en polemiek mocht zo rond Kerstmis dit portret niet ontbreken in ‘tScheldt, meenden we.

Geiger was een agnostisch humanist die de spirituele lijn consequent respecteerde. Een pacifist die vocht voor elkeens recht om de auteur van zijn eigen levenslot te worden. Met zin voor humor nam hij zijn uit de hand gelopen MANAS-verantwoordelijkheid bijzonder ernstig. De 2500 abonnees behoorden tot een gelukkige club , schreef ooit een fan die het blad na jaren ontdekte. We zijn blij dat we zelf een aantal jaren tot dat bestand mochten behoren.

Je kan MANAS online raadplegen HIER.

***

De tegendraadse stem van ‘tScheldt is er voor tegendraadse mensen. Steun jezelf door ‘tScheldt te steunen. Kies hier een abonnement:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *