Oudste boekhandelaar van Antwerpen en ex-redactiesecretaris ‘t Scheldt, Marcel Brocatus, overleden – 't Scheldt

Oudste boekhandelaar van Antwerpen en ex-redactiesecretaris ‘t Scheldt, Marcel Brocatus, overleden

In 1995 was Marcel Brocatus mee betrokken bij de oprichting van ‘tScheldt. Hij werd bekend als de ‘oudste boekhandelaar’ van de stad Antwerpen. Begin 2018 stond hij als 88-jarige nog fris en monter in zijn unieke boekenwinkel…. Marcel Brocatus stierf afgelopen week op 90-jarige leeftijd.

Featured Video Play Icon

Update: 17 augustus 2020: 16.30 uur

De huidige generatie van ‘tScheldt verneemt met spijt het overlijden van Marcel Brocatus, oudste boekhandelaar van de stad Antwerpen.

Marcel Brocatus werd in 1930 geboren. Hij was de zoon van Johannes Brocatus en Jeanne Pauwels. De ouders van Marcel hadden een bakkerij in de Balansstraat in Antwerpen. Marcel studeerde Germaanse filologie aan de Universiteit Gent. Van jongs af aan was hij geïnteresseerd in boeken. Terwijl hij studeerde kocht en verkocht hij zeldzame boeken en manuscripten. Op die manier financierde hij zijn studie.

Marcel Brocatus werd een uitgesproken lid van de Liberale Partij, een houding en keuze die hem niet altijd in dank werd afgenomen. Zo vertelde Marcel Brocatus dat Professor Baur, een communist, hem buisde uit nijd. Tewijl hij van professor Frans de Backer dan weer een persoonlijke aanbevelingsbrief kreeg, wat uitzonderlijk was in die tijd.

In 1956 leerde hij Irene Huybrechts kennen op een bal van de liberalen.

In 1957 trad Brocatus toe tot de Vlaamse Letterkundige Vereniging en ging hij werken als inspecteur voor de Nieuwe Gazet. Hij moest er marktonderzoek doen en krantenwinkels bezoeken. Zijn politieke werk resulteerde er uiteindelijk in dat hij ad hoc volksvertegenwoordiger werd voor de Liberale Partij.

In 1959 huwde hij met Irene. Ze kregen twee zonen, Herman (1960) en Eric (1962). In 1966 gingen Marcel en Irene uit elkaar alhoewel ze elkaar twee maal per week zouden blijven zien tot bij haar overlijden.

De passie en interesse voor boeken was zo groot bij Marcel dat hij zijn baan bij de krant opzegde om van zijn hobby zijn beroep te maken. Hij ging eerst werken bij boekhandel Campo-Rodin. In de oude bakkerij van zijn ouders zou hij tenslotte een eigen boekenwinkel beginnen.

Het boekenvak begeesterde hem in die mate dat hij een tweede boekenwinkel opendeed op de Sint Bernardsesteenweg. Op alle verdiepingen, in alle hoeken en kanten stonden of lagen boeken, wel meer dan 120.000 op een bepaald moment. Deze tweede boekenwinkel moest ondanks het succes sluiten omdat het stadsbestuur het pand onteigende om er een ‘multicultureel’ ontmoetingscentrum in onder te brengen.

Boeken, drank en sigaren

In 2001 ging Brocatus in zee met horeca-ondernemer Piet Moonen. In een oud bankfiliaal van Credit Lyonnais op de Grote Markt nummer 19 openden ze ‘Boekshop & Koffiebar Brocatus‘. In deze moderne combinatie van boekhandel, koffie- en sigaarbar bevonden zich een 10.000-tal boeken, een fractie van de oorspronkelijke verzameling. Aan één wand van de winkel hingen originele Plantijn drukken van ordonnanties.

Het pand werd uiteindelijk gekocht door een Italiaans investeerder die er liever geen boekhandel in zag. De Brocatus boekhandel verhuisde dan naar de Oude Beurs.

Het is in die boekhandel dat Marcel Brocatus op 28 maart 2013 overvallen werd. Een man van allochtone afkomst sloeg Brocatus neer en stal het pensioen dat de postbode net was komen overhandigen. Brocatus was toen 83 jaar.

Van 120.000 boeken naar 0 boeken

De legende wil dat Brocatus geen stock bijhield en steeds de volledige inventaris van al zijn boeken uit zijn hoofd kende. Menig bezoeker verwonderde zich erover dat het huis in de Sint Bernardsesteenweg nooit is ingestort onder het immense gewicht van de tonnen boeken die over alle verdiepingen heen waren opgeslagen.

Klanten die een boek zochten konden altijd bij Brocatus terecht. Hij noteerde je telefoonnummer, enkele weken of maanden later kreeg je dan telefoon met de mededeling dat hij had gevonden wat je zocht.

Brocatus stond tot op zijn 88ste in zijn winkel. Tijdens de zomer van 2018 werd de warmte Marcel Brocatus te veel. Ook de stad had de laatste jaren niet echt mee gewerkt. Daar waar hij vroeger een lage huur had kunnen bedingen van de stad om als ‘pop-up’ boekhandel het pand te kunnen huren, verdubbelde de stad na enige tijd de huur omdat het pop-up karakter was weggevallen. Dat betekende echter dat het volledige pensioentje van Brocatus diende aangesproken te worden om de winkel en de kosten te kunnen betalen.

Met pijn in het hart sloot hij de winkel in 2018 op de Oude Beurs. Klanten, vrienden en vriendinnen konden de boeken komen halen om de winkel leeg te maken. Brocatus gaf op deze manier zijn volledige bibliotheek weg. Hij ging naar een verzorgingstehuis met 50 boeken die hij nog wilde lezen. Telkens hij een boek gelezen had gaf hij het aan een van de verplegers of verpleegsters.

Marcel Brocatus kende een kleurrijk en erudiet leven. Hij zou uiteindelijk overlijden met geen enkele boek en geen enkele bezitting meer.

Redactiesecretaris ‘tScheldt

In 1995 richtte Bert Murrath ‘t Scheldt (oude schrijfwijze) op. Hij werd daarbij geholpen door meester Jan Verschueren uit Brasschaat, Jan Penris en Marcel Brocatus.

Brocatus zou jarenlang de redactiesecretaris van ‘tScheldt zijn.

In 2013 scheidden de wegen tussen Brocatus en Murrath. Hierover zie Brocatus ooit: “Bert week nooit van zijn overtuiging af, met mijn meer diplomatische kijk had hij het lastig.”

Over ‘tScheldt zei Brocatus: “Het opzet was een satirisch blad, maar het was meer sarcastisch van insteek”.

Film

We vonden enkele unieke films terug met Marcel Brocatus

Voor wie Marcel Brocatus nog eens in 3D wil zien, klik HIER

***

‘tScheldt startte recent met Boekhandel ‘tScheldt, een online boekhandel om de werking van ‘tScheldt te ondersteunen. Dit online initiatief stond en staat helemaal los van de boekhandel van Marcel Brocatus. Abonnees van ‘tScheldt krijgen 10 % korting op alle boeken. Kies een abonnement:

 

 

 

2 reacties op “Oudste boekhandelaar van Antwerpen en ex-redactiesecretaris ‘t Scheldt, Marcel Brocatus, overleden

  1. Een merkwaardige en interessante geschiedenis, zo leert een mens nog eens wat. Boekenwijsheid, een teloorgegane discipline in de ‘modernen tijd’. Misschien deze historie eens laten uitzenden op Canvas, ter afwisseling van de (her)uitzendingen (geeuw) over Dolf, W.O. II, de Collabolla, de Congo, enz enz. Ach ja, het zal niet passen in het educatief verantwoorde kader van de politieke correctheid, liever aftandse stadsdichters, omhooggevallen hype-‘schrijvers’, gauchistische trollen en troela’s, enz. Pearls before swine, dat ‘t Scheldt, maar gelukkig bestaan het nog, satire, sarcasme, persiflage, karikatuur, ironie, kwinkslagen, en vooral avant-premières van stinkende beerput-affaires…. Altijd en overal werk aan de winkel, da’s zeker….

  2. Als, – wellicht in zijn ogen – een slechts licht Verlichte Hollander heb ik Marcel Brocatus leren kennen. Op zijn hoge leeftijd. Een erudiet en wijs mens. Voor mij was hij wat Antwerpen is: groots, boeiend, een vat vol geschiedenis, geestelijke rijkdom, en ‘n tikje mysterieus. Oneindig intrigerend, als de stad. Een Waar Liberaal. Wat betekent: een man die gelooft in de vrijheid van geest, een vrijdenker. Waren er maar meer zoals hij…
    Gedenken wij hem in vrede, en wijsheid.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *