ePrivacy and GPDR Cookie Consent by Cookie Consent Och arme, een arme mens: hoeveel rek zit er op rijk zijn? – 't Scheldt

Och arme, een arme mens: hoeveel rek zit er op rijk zijn?

In het Engeland van de 19de eeuw had men een ietwat ander idee om armoede aan te pakken dan vandaag gebruikelijk is. Er werd in brede kring aangenomen dat men arme mensen actief moest ontmoedigen zulk berooid en ontaard bestaan te leiden…

In het Engeland van de 19de eeuw had men een ietwat ander idee om armoede aan te pakken dan vandaag gebruikelijk is. Er werd in brede kring aangenomen dat men arme mensen actief moest ontmoedigen zulk berooid en ontaard bestaan te leiden.

**

De gore ellende in de steden was zo immens hopeloos dat de overheid meende er wat aan te moeten verhelpen. Zo werden de ‘deplorables’ die werk, voedsel en onderdak vonden in de ‘Work Houses’ te veel verwend, oordeelde men in de bubbel van de hogere kringen. ‘The Poor Law’ uit 1834 stipuleerde dat in de werkhuizen loodzware arbeid onder hardvochtig toezicht de bezoekers ervan moest afleren nog zo passief arm te willen zijn. Indien het daarbuiten al miserabel was traden ze voortaan pas echt de hel binnen. De onderlinge strijd om een restje van de gulzig opgelepelde wansmakelijke brij, de vernederende strafmaatregelen en de algehele uitzichtloosheid zouden ongetwijfeld hun karakter ten goede komen. In 1837 kwam er een felle reactie in de vorm van een klassiek geworden roman: ‘Oliver Twist’ van de toen 25-jarige Charles Dickens. De ommekeer in mentaliteit bij de bredere bevolking werd dankzij hem onstuitbaar.

De 2 romans die een verschil maakten

Voor de eerste keer werden armen niet alleen beschreven als mensen maar het verhaal werd verteld vanuit hun standpunt. Dickens, die uit een povere familie kwam en zelf in een afstompingsfabriek had gewerkt, raakte het hart van velen door hen een ongekende wereld te ontvouwen aan de hand van reële rampspoed en kleurrijke personages. De weesjongen Oliver Twist belandt na het Spartaans regime in het Werkhuis bij een bende zakkenrollers aangevoerd door de eigenzinnige vrek Fagin. Na veel avonturen wordt de bende opgerold en vindt Oliver alsnog een beschermende thuis. Bij de vele verfilmingen steekt de versie uit 1948 van meesterregisseur David Lean met topacteur Alec Guinness als Fagin er bovenuit. In 1968 kwam een succesvolle musicalversie met onvergetelijke nummers uit.

Dickens schreef nooit vanop afstand; hij kende de Eastend van Londen door en door. Zijn oprechte verontwaardiging over de heersende hypocrisie vertalen in romanvorm was volslagen nieuw. De vrouwelijke Charles Dickens, zoals Elisabeth Gaskell wel eens werd omschreven was dan weer flink vertrouwd met de deprimerende aspecten van de Industriële Revolutie in het noordelijke Manchester waar de werk- en leefomstandigheden bijzonder grauw waren. Diep betrokken bij deze miserie bracht Gaskell in 1848 haar roman ‘Mary Barton’ uit. In dat roerige jaar van het Communistisch Manifest (door Karl Marx en Friedrich Engels) en opstanden in Europa was het delicaat om over de armen te schrijven. Ondanks de scherpe boodschap bevatte de roman dus ook het nodige melodrama om verteerbaar te blijven. Met een werkloze weduwnaar als vader en opgejaagd door de zoon van een arrogante fabriekseigenaar moet het personage Mary Barton zien te overleven. Aan het eind van het boek trekken de uitgewrongen arbeiders een papiertje. Op slechts één ervan staat de naam van de fabriekseigenaar die moet worden gedood. Niemand zal ooit van elkaar weten wie het uitschakelen heeft uitgevoerd.

Romans als ‘Oliver Twist’ en ‘Mary Barton’ werden bij behoudsgezinden onthaald als ‘onvriendelijk voor de leidende klasse’. In latere tijden catalogeerden linkse critici deze boeken als uitingen van ‘bourgeois-filantropie’. In essentie waren deze werken de aanzet tot een verdiept bewustzijn dat de sociale onrechtvaardigheid in Engeland aankaartte en aanpakte. Ook premier Benjamin Disraeli publiceerde in 1845 een roman: ‘Sybil: The Two Nations’ over de tweespalt binnen de samenleving.

De rijken en de armen van vandaag

Nogal wat mensen met geld leven met een verwilderende angst dat ‘ze niet gaan toekomen’. Indien ze eens realistisch zouden becijferen hoe vreselijk oud ze wel niet moeten worden om hun centen op te krijgen, zouden ze zich veiliger en rustiger kunnen voelen. Dat doen ze echter zelden. Het valt vaak voor dat degenen met de minste zorgen zich er net de meeste zorgen over maken. Al wat je hebt kun je verliezen of je kunt er zelfs last mee hebben. Hun werkelijkheidsinzicht is stuitend klein. Ze vergelijken zich met minder gefortuneerden alsof die even welgesteld zouden zijn. Of ze vergelijken zich met hen die nog meer hebben, ‘want die zijn pas rijk’. Deze lieden verdienen geen compassie.

Volgens Albert Einstein is er altijd evenveel materie in de kosmos, alleen herverdeelt die zich. Herschikking van geld is net zoals bij materie: er is altijd even veel, alleen veroorzaakt het rijker worden van de ene het armer worden van de andere. Extreme rijkdom, extreme armoede. Toch is de arme mens van vandaag niet zoals die van voorheen. We denken aan een vrouw uit de eigen familie die voor de oorlog een melkronde had, met de hondenkar uit een dorp naar de stad kwam en daar dagelijks de trap naar het 5de moest opsjorren met de melk. Iedereen kent zo talloze voorbeelden.

Vandaag beschikt een arme mens meestal over een televisie, een computer, een gsm, een koelkast, huishoudelijke apparatuur en misschien wel een auto. Er bestaat een maximumfactuur bij ziektekosten, er zijn tegemoetkomingen voor onderwijs en allerlei verlaagde tarieven. De bekende Deliveroofiets stopt ook daar aan de deur. Akkoord, je treft geen armen aan in een sterrenrestaurant en het interieur van hun flat wordt niet geëtaleerd in de Knack Weekend. Bezit van merkkledij of een protserige wagen duwt hen in onoverzichtelijke schulden. Depressie, zelftwijfel, schoolachterstand, ongezonde voeding: laten we deze vaak vergeten aspecten van armoede zeker niet vergeten. Denk eveneens aan de psychologische en sociologische verklaringen waar geleerden duur over nadenken.

Relativeren

Je moet steeds alles in de context van zijn eigen tijd beschouwen, maar toch vragen we ons af of Dickens zijn ‘Oliver Twist’ ook vandaag zou schrijven. Vele hedendaagse auteurs beschikken over empathische sympathie voor de minder bedeelden. Toch zou het zowel de donkerblauwe fans van een selfmade winnaar als de progressistische statistiekfetisjist sieren even stil te staan bij waar we met z’n allen vandaan komen. Het zou de gulzigheid, de verongelijktheid, de angst voor verlies, het zelfbeklag en de berusting kunnen omzetten in dankbaarheid, nederigheid en zelfrelativering.

***

We raden onze schrijftster Anneleen af om als deplorabel te gaan rondlopen in bepaalde buurten in de stad. Ze zou het er bekaaid van af brengen. Steun ‘tScheldt zodat we haar met voedselbonnen, manicures, een Primark cadeaubon en een abonnement in de Roma kunnen helpen en verheffen uit haar Marxistische doctrine. 

1 reactie op “Och arme, een arme mens: hoeveel rek zit er op rijk zijn?

  1. Mooie proza ,moeilijk te begrijpen voor sujetten als daar zijn ; een Gwijde Verafstoot -om het op zijn oud Vlaamsch te zeggen- de eindeloze nepotist en graaier die samen met zijn sectaire ‘illuminatie’club -van vader op zoon- het plebs verder leegzuigen en kapitalen roven die ze nooit meer opgesoupeerd krijgen in de hun op natuurlijke wijze toebedeelde tijd op deze bol.De ranzigheid van deze zelfbenoemde ‘leiders’ is ongezien en wekken en diepe haat op bij diegenen die nog kunnen nadenken en een analyse durven maken over deze criminelen waarvan hun graaicultuur tot kunst is verheven en netjes toegedekt wordt door hun schandknapen bij gerecht en justitie , Aldous Leonard Huxley had dit al profetisch voorspeld in zijn boek ‘brave new world ‘ de realiteit is al veel verder geëvolueerd ,de stilstand bij de gieren die zichzelf ‘regering’ noemen is daar een duidelijk voorbeeld van !.Huxley voorspelde ook “”dat er ooit in de toekomst in een generatie een farmaceutische methode zal zijn waarin mensen hun ellende omarmen en dictatorschap te produceren zonder tranen ,een soort concentratie kampen voor volledige volkeren die hun vrijheden worden weggenomen en er plezier in hebben want zij zijn afgeleid van opstand ,door propaganda , hersenspoeling ,met een farmaceutische methode
    en dat is de finale revolutie !” De overconsumptie aan medicijnen en drugs de talloze psychopaten en dictators in samen werking met een agressieve middeleeuwse Theocratie ,maakt zijn voorspelling meer dan reëel .

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *