Liever comedy dan komedie: Mel Brooks - 't Scheldt

Liever comedy dan komedie: Mel Brooks

Hij brak door met de absurde sketch van de 2000 jaar-oude man en nu gaat hij op zijn 93ste zelf vrij aardig in die richting. Mel Brooks is een Hollywoodlegende, door sommigen aanbeden om zijn wilde fantasie en hilarische typeringen; door anderen in de loop der tijd afgeschilderd als de vaandeldrager van de vulgariteit…

Hij brak door met de absurde sketch van de 2000 jaar-oude man en nu gaat hij op zijn 93ste zelf vrij aardig in die richting. Mel Brooks is een Hollywoodlegende, door sommigen aanbeden om zijn wilde fantasie en hilarische typeringen; door anderen in de loop der tijd afgeschilderd als de vaandeldrager van de vulgariteit. Denk aan de grotesk grappige winden-scène in ‘Blazing Saddles’, de joodse zelf bespottende humor in ‘The Producers’ of de parodiërende ode aan de horrorcinema in ‘Young Frankenstein’ (waarvan later zelfs een Broadway-musicalversie werd gecreëerd). Tegenstanders van ongebreidelde comedy blijven worstelen met schrijver-komiek-acteur-producer-regisseur Brooks. Bewonderaars brengen steevast een teiltje mee voor hun te lozen blaasinhoud na weer ‘n lachsalvo.

Mel Brooks (geboren in 1926 als Melvin Kaminsky) met de hese stem, de kleine jood met de grote gebaren uit Brooklyn, tekstschrijver voor de televisie-topper ‘Caesar’s Hour’ (1954-57), producer van de Oscarwinnaar ‘The Elephant Man’ en weduwnaar van actrice Anne Bancroft (jawel, dé originele Mrs Robinson uit ‘The Graduate’ over de rijpere vrouw en haar jongere minnaar én met de beroemde Simon & Garfunkel-hit). Nog steeds een graag geziene gast in Amerikaanse talkshows weet hij als geen ander de krokante Hollywood-anekdotes van weleer te ‘raconteren’. Als levendig verteller over rake observaties uit zijn jeugd en als belezen filmmaniak produceerde hij komische klassiekers waarin zijn liefde voor de genre-cinema onontkoombaar was. De typetjes in die prenten zijn zalige ‘over the top’-uitvergrotingen van de bizarre karakters waarmee hij opgroeide.

Mel Brooks, links, tijdens de productie van Young Frankenstein

In de pre-internetdagen zat iedereen aan de televisie gekluisterd. Toen in Vlaanderen de NIR (1954) opstartte (de prehistorische voorloper van de huidige VRT) bestond er in Amerika al een bloeiend creatief landschap. ‘Your Show of Shows’ (1950-54) bood ruimte voor schrijftalent dat grappen en sketches afleverde aan de televisiesterren van die tijd. Mel Brooks en zijn kompaan Carl Reiner waren doorgebroken met de befaamde routine van de ‘2000 Year Old Man’. Carl Reiner, nog steeds de beste vriend van Brooks, is de vader van Rob Reiner die in de sublieme reeks ‘All in the family’ de linkse schoonzoon (the Meathead) vertolkt van de rechtse Archie Bunker. Rob werd later regisseur van o.a. ‘When Harry met Sally’. Brooks had een hoop ervaring opgedaan in de nachtclubs met stand-up en als muzikant (zijn buurman jazzmeester Buddy Rich had hem leren drummen). Met de iconische komiek Sid Caesar als mentor (die ook Woody Allen aanwierf) geraakte Brooks helemaal gelanceerd.

Zijn debuutfilm The Producers (1967) gaat over een sjoemelende theaterproducent (Zero Mostel) die met zijn saaie boekouder (Gene Wilder) de slechtste show aller tijden op poten tracht te zetten om bij een gegarandeerde flop het verzekeringsgeld op te strijken. De smakeloze musical over Hitler wordt echter onverwacht een mega-hit. Nog steeds blijft The Producers overeind met de hippie-Hitler, de vrolijk dansende nazi’s, de heerlijk hysterische Gene Wilder en de bulderende theaterlegende Zero Mostel. De meest en tegelijk minst joodse komedie denkbaar.

Mel Brooks met Robyn Hilton. Hilton speelde Miss Stein, de secretaresse van goeverneur William J. Le Petomane (Mel Brooks) in de melodramatische film Blazing Saddles.

‘The Twelve Chairs’ (1970) was wat dunnetjes maar 1974 werd het absolute topjaar voor Brooks met 2 van onze favorieten aller tijden. ‘Blazing Saddles’ was een westernparodie waarin alle clichés uit het genre worden gehekeld. Een zwarte sheriff (Cleavon Little) moet orde op zaken stellen in een ruw cowboystadje. Slim Pickens (zelf een westernster) is ideaal als de bendeleider met het lijzige dialect uit het Diepe Zuiden, Gene Wilder als scherpschutter aan de drank, topcomédienne Madeline Kahn en een heerlijk gemene Harvey Korman vervolledigen de Brooksclub. Zwarte slaven die een ‘nigger song’ moeten zingen brengen een Cole Porter-ballad. Op het eind knalt een uitzinnige knokpartij tot buiten de studiomuren.

In ‘Young Frankenstein’ treedt Gene Wilder in zijn grootvaders spoor om het beruchte monster terug tot leven te wekken. Marty Feldman met de bolle ogen is bultenaar-knecht Igor en karakteractrice Chloris Leachman is Frau Blücher (de paarden steigeren bij het horen van haar naam) en Kenneth Marshall schittert als (uiteraard) Duits getinte politieofficier. Madeline Kahn als Wilders verloofde met smetvrees is wauw. Deze zwart-witproductie was Brooks’ meest geslaagde prent, oordeelde hij.

Mel Brooks en Gene Wilder tijdens de opnames van Young Frankenstein

‘Silent Movie’ (1976) is een ode aan de stille film en in deze klucht duikt zowat half Hollywood op. ‘High Anxiety’ (1977) is een sardonische pastiche op de Hitchcock-stijl waarin Brooks als therapeut een buitenissige kliniek moet onderzoeken. Harvey Korman en Chloris Leachman (als de dominante Nurse Diesel) zijn subliem als SM-koppel. ‘History of the World Part 1’ (1981) is een zalige sketchfilm met Brooks als Mozes die de 15 Geboden laat vallen zodat er 10 overblijven, als ober bij Het Laatste Avondmaal en als de Franse koning in Versailles. Uiteraard komt dit alles met de nodige spotzucht.

Uit de latere films was de rek er enigszins uit met de Star Wars-parodie ‘Spaceballs’ (1987) en het trage, nu vergeten ‘Life Stinks’ (1991). ‘Robin Hood: Men in Tights’ (1993) sprankelde met dansende gay minnestrelen en een hilarische wijnboer-pater Father Tuck (rol van Brooks). Zijn finale was ‘Dracula dead and loving it’ (1995) met Leslie Nielsen uit de Naked Gun-successen. In deze terugkeer naar een camp versie van het horrorgenre bleek toch onvoldoende pit te zitten. In 1989 maakte hij een televisiecomedy, het onderschatte en vroegtijdig afgeblazen ‘The Nutt House’ over een hotel met knotsgek personeel. Chloris Leachman speelt daarin een matrone die met zwaar Duits accent zegt: ‘I come frrrom Bavaria wherrre ze men are men.. and ze women also’.

Van links naar rechts: Dom DeLuise, Mel Brooks en Marty Feldman in Silent Movie (1976)

Brooks hielp als producent menig talentvol regisseur aan de bak te komen. David Lynch’s ‘The Elephant Man’ met John Hurt, het harde drama ‘Frances‘ (1982) met Jessica Lange over de rauwe internering van Hollywoodactrice Frances Farmer, de beklemmende griezelfilm ‘The Fly’ (1987) van David Cronenberg met Jeff Goldblum en het subtiele ‘84 Charing Cross Road’ (1987) met Anthony Hopkins. Naast enkele gastrollen maakte hij succesvolle Broadwayversies van enkele films en trok Brooks het land door met voorstellingen van en verhalen over zijn grote hits.

Met kinderlijk plezier kun je hem ludieke commentaar horen geven over vroeger en vandaag. Er bestaan massa’s YouTube-fragmenten van Mel Brooks in actie en met steeds weer opduikende scenes waar de fans zo dol op zijn. Dit zijn enkele aanraders:

I thought I was taller: a Mel Brooks Documentary

The Hitler Rap (uit ‘To Be or Not To Be)

Fart Scene (ook wel The Camp fire genoemd uit ‘Blazing Saddles’)

Uit The Producers: Springtime for Hitler en ‘The little blue blanket’ met Gene Wilder en Zero Mostel

The arrival of dr Fronkenstein (clip onder de naam Frankenstein Junior) uit ‘Young Frankenstein’ met Gene Wilder, Marty Feldman, Chloris Leachman en Teri Garr.

Compilation Mel Brooks 10’

Emmy Life Achievement Award Show met Billy Crystal (2014)

The Tonight Show met Johnny Carson (1983)

Alle interviews van Conan O’Brien met Mel Brooks

It’s great to be the king (uit History of the World Part 1)

Larry David Speech over Mel Brooks

En zoveel meer…

Florian Cantor

***

Foto: Mel Brooks en Ann Bancroft

***

Komedie ontleed…alleen in ‘tScheldt. Steun ‘tScheldt. Klik hier!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Wachtwoord vergeten?
Wachtwoord kwijt? Voer je gebruikersnaam of e-mailadres in. Je ontvangt dan een link om een nieuw wachtwoord aan te maken via de e-mail.
We delen geen persoonlijke gegevens met derden.