WOLK – 't Scheldt

WOLK

Serena Libri, de bescheiden Nederlandse uitgeverij, gespecialiseerd in vertalingen van bekende en minder bekende Italiaanse auteurs, brengt met de regelmaat van een klok echte prachtboekjes op de markt. Denken we bijvoorbeeld maar aan De man die de dagen niet telde van Alberto Cavanna dat nog niet zo lang geleden in deze rubriek de revue passeerde.

Wolk van Marco Lodoli (1956), dat recent ver-scheen, is opnieuw zo’n pareltje, dat makkelijk in één teug uitleest maar daarna nog geruime tijd heugt.
Lodoli, docent in een middelbare school en journalist van de krant La Repubblica is, ondanks het feit dat hij in eigen land al verschillende prijzen in de wacht sleepte, bij ons niet zo bekend. Ten onrechte, daar hij een meester is in het verwoorden van de typische Italiaanse gedachten en dromen en van het mislukken daarvan.
Ook Wolk draagt die stempel van een zeer Italiaanse geschiedenis. Aan het woord, vanaf de eerste tot bijna de laatste regel van het boek, is Maria Salviati, een gepensioneerde, 72-jarige lerares, wier hoofd ‘beetje bij beetje leger wordt’ en die daarom ‘met de woorden die haar nog resten’ haar leven wil ‘herhalen’. Een gelegenheid daartoe biedt zich aan wanneer zij haar oude familiehuis op de Romeinse buiten wil verkopen en de jonge makelaar haar zijn luisterend oor leent omdat hij de geschiedenis van het huis wil kennen. Luisterend naar Maria maken we zo (vluchtig) kennis met haar ouders en haar reeds lang geleden overleden broer. Uitdrukkelijker komt haar man Augusto in beeld, de ongrijpbare goochelaar, die kinderfeestjes opvrolijkte en als een ‘wolk’ (dat was ook zijn artiestennaam) door het leven schoof. Ze hield veel van hem alhoewel ze niet veel aan hem had en hij soms voor dagen of weken de hort op ging. Maar eisen stelde ze niet, neen, en dan plots loste hij op, verdween in het niets…Ze hadden ook een zoon – Pietro die nu in Canada woont.
Een dromerige jongen was het die zich verloor in een doctrinair communisme (‘bloemen op de vensterbank waren al een teken van verwerpelijk burgerlijk individualisme’) en wiens conflicten met fascisten uit de hand liepen. Groter kon de tegenstelling tussen een vader en een zoon niet zijn. Het zou tenslotte dan ook helemaal mislopen wat meteen het einde betekende van het gezin van Maria Salviati.
Wolk
kent geen hoofdstukken, is één lange, dromerige, soms grappige, soms bitterzoete, soms dramatische herinnering, slechts nu en dan onderbroken door de komst van een paar eventuele gegadigden voor het oude huis of door enkele mooi ingelaste beschrijvingen van de natuur eromheen. Melancholie is inderdaad nooit ver weg maar belangrijker is misschien nog de vergevingsgezindheid ten overstaan van het leven, wat er ook gebeurt, die haast van elke bladzijde druipt. Prachtboek.Marco Lodoli (vert. Patty Krone en Yond Boe-ke) * Wolk * Uitgeverij Serena Libri * 154 p * 17,50 euro * ISBN 978 90 7627 082 1.***De cursus ‘omgaan met teleurstellingen’
gaat wederom niet door
Woordgrappen en omgekeerde logica zijn de twee ingrediënten waarmee de Nederlandse cabaretier en zanger Herman Finkers al enkele decennia lang zijn publiek vermaakt. Oorspronkelijk geschreven om op een podium te worden uitgesproken voor een microfoon blijken ze ook op papier aan te slaan, bewijze daarvan de nieuwe bundeling die zopas door uitgeverij Thomas Rap op de markt werd gebracht onder de veelzeggende titel De cursus ‘omgaan met teleurstellingen’ gaat wederom niet door. Naast een selectie van Finkers’ beste conferences – waaraan soms ook zijn broer Wilfried mee hielp – bevat het boek tevens een ‘vrolijke verzameling ongerijmdheid op rijm’ van zijn versjes en liedteksten onder de slogan: ‘Poëzie, zo moeilijk nie’.In 2011 kreeg Herman Finkers van het Genootschap Onze Taal de ‘Groenman Taal-Prijs’, bedoeld voor een mediapersoonlijkheid die zich onderscheidt door een goed en creatief gebruik van de Nederlandse taal. Hij was geen onverdiende winnaar. Wie zijn meestal droogkomische teksten leest zal dit zeker beamen. Laten we bijvoorbeeld eens zien hoe hij zich voorstelt: ‘Ik ben in 1954 geboren, in de mooie stad Almelo. Ik werd zeven dagen te vroeg geboren. Dat vonden mijn ouders niet erg. Stel dat ik zeven dagen te lààt was geboren; die eerste week is juist zo leuk en die hadden ze dan moeten missen’. En zo gaat dat door, 284 bladzijden lang. Het ene verhaaltje is uiteraard al beter geslaagd dan het andere, maar afgaan doen ze nooit. Of wat denk je van zijn ontwaken: ‘Ik word wakker, doe een plas, sta op en denk: verrek, het moest andersom’…Ook zijn gedichtjes zijn leuk, soms een beetje wrang, maar dat is het leven waarschijnlijk ook. Eén opwarmertje met als titel Jan Kortstee: ‘Laten wij bidden voor hen die het moeilijk heb-ben. Maar vooral voor hen die moeilijk doen’.Het bijna 500 bladzijden tellende boek ‘De cursus…’ moet niet in één adem verslonden worden – als is het moeilijk stoppen eens je er aan begint. Maar te veel is te veel. Elke dag een paar verhaaltjes en een paar versjes volstaan om goed gezind de dag door te komen. Want spelend met taal op hoog niveau, weet Finkers zelfs de meest kritische lezer(es) in te pakken: Finkers op papier is plezier waar je lach- en denkrimpels van krijgt’.Herman Finkers * De cursus omgaan met teleurstellingen gaat wederom niet door * Uitgeverij Thomas Rap * 478 p * 15,00 euro * ISBN 978 94 0040 259 1.*
Lief en leed: prostitutie in de Eerste WereldoorlogNaast de vele duizenden en duizenden doden en gewonden op de slagvelden kampten de regeringen en legerleidingen van de oorlogvoerende landen tijdens de Eerste Wereldoorlog nog met een ander probleem dat de krijgsverrichtingen fel bemoeilijkte. Honderdduizenden militairen – vooral gewone soldaten – liepen geslachtsziekten op waardoor de troepen zwaar werden verzwakt. Exacte cijfers over het aantal gevallen zijn nooit bekend gemaakt – men sprak liever over percenten, hoewel ook die ter discussie stonden. Veel literatuur over het onderwerp is evenmin te vinden: ondanks het feit dat het taboe op praten over seks al enkele decennia geleden doorbroken werd en ondanks de grote aandacht voor de geschiedenis van WOI de jongste jaren, is er nagenoeg geen onderzoek gedaan naar de seksuele beleving tijdens de ‘oercatastrofe van de 20ste eeuw’. De weinige auteurs die zich toch aan het onderwerp wagen verwijzen nog steeds naar Magnus Hirschfelds beroemde Sittenge-schichte des Weltkrieges uit …1930. Niet toevallig een Duits boek van een Duitse auteur daar onze oosterburen van alle Europeanen de minste schroom toonden om over geslachtsgemeenschap te schrijven.In het zopas bij het Davidsfonds verschenen boek Lief en leed: prostitutie in de Eerste Wereldoorlog van historicus en journalist Piet Boncquet (waarvoor hij alle bestaande literatuur, die in de verre verste ook maar iets met het onderwerp te maken had, doorploegde) moet het dan ook niet verwonderen dat de getuigenissen en beschrijvingen van Duitse zijde net iets explicieter en openhartiger zijn. Hoewel de zeden bij de Fransen door tijdgenoten als losser werden beschouwd, lijkt het taboe op seks bij hen toch groter. Bij Britten en Belgen is dat zelfs nagenoeg absoluut. Vooral in het diep katholieke Vlaanderen van toen werd alleen in bedekte termen over ‘vleselijke gemeenschap’ geschreven en gesproken.
Het schaamtegevoel was zelfs zo groot dat bronnen zoals rapporten en cijfergegevens over bordelen of buiten het huwelijk geboren kinderen nauwelijks voorhanden zijn. Toch is Lief en leed een boeiend en verhelderend boek geworden waarin we zien hoe soldaten en officieren, vier lange jaren vastzittende aan het front, de cafard (oorlogsmoeheid) kregen die hen in de armen dreef van prostituees, dikwijls vrouwen die uit pure armoede op zoek waren naar een extra inkomen. De militairen vonden deze vrouwen tijdens hun verloven op straat, in bordelen en zogenaamde koffiehuizen of ergens achteraf in een kamertje. Van de noodzakelijke hygiëne was meestal geen sprake waardoor zowel de vrouwen als hun ‘klanten’ vaak in een hospitaal of ziekenhuis belandden. Talrijke pogingen van de legertop om aan die toestanden iets te veranderen liepen heel dikwijls uit op een fiasco, ondanks de steun vanuit religieuze hoek waar met lede ogen gekeken werd naar de toenemende zedenverwildering.In de eerste hoofdstukken schetst Boncquet hoe de Britse, Franse, Amerikaanse en Duitse legertop de seksuele behoeften van de soldaten en de gevolgen ervan aanpakten. Opmerkelijk daarbij is dat ze pas vanaf 1915 het probleem erkenden en vaststelden dat ze – dikwijls al te laat – maatregelen moesten nemen. In het tweede deel van het boek komt de klemtoon te liggen op het gebied aan en achter het IJzerfront en op bezet België. Veel aandacht gaat daarbij naar bv. Brussel dat, als belangrijk spoorwegknooppunt, al snel overspoeld werd door Duitse troepen en ambtenaren, naar Gent, dat in het zgn. Etappengebiet lag en door de bezetter als ‘het paradijs van de liefde’ werd bestempeld en naar Poperinge in het vrije stukje België dat door de Britten little Paris werd gedoopt.Boncquet kreeg bij zijn werk de steun van Anthony Langley, socioloog en auteur, aan wie onder meer de vele prachtige, kleurrijke en opmerkelijke illustraties die het boek sieren, te danken zijn.Piet Boncquet (Anthony Langley) * Lief en leed: prostitutie in de Eerste Wereldoorlog * Uitg. Davidsfonds * 189 p * 27,50 euro * ISBN 978 90 5908 609 8.Katelijne***

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *