Verwarwoordenboek – 't Scheldt

Verwarwoordenboek

‘De taal houdt taalkundigen bescheiden’. Deze woorden zijn afkomstig van de Nederlandse emeritus hoogleraar tekst-kwaliteit Jan Renkema (1948) die inter-nationale bekendheid verwierf met zijn handboek Tekstwetenschap dat zelfs in het Chinees werd vertaald. Van zijn hand is ook Schrijfwijzer, hét standaardwerk op het gebied van taaladvies waarvan inmiddels meer dan een half miljoen exemplaren werden verkocht. Zijn meest recente werk is het Verwarwoordenboek (uitgeverij Boom) waarin hij een inkijkje geeft in de wonderlijke woordenwereld van de Nederlandse taal door een ‘beperkte verzameling’ van 500 woord-paren (met in het register ruim 2 000 trefwoorden) onder de loep te nemen (kus/zoen, bloot/naakt, beslissen/besluiten, frikandel/frikadel, das/sjaal…).

Het verschil tussen deze vaak verwarrende woordparen (soms is er geen betekenisverschil, vaak gaat het om subtiele verschillen in gebruik, stijl of schrijfwijze) ontwart Renkema aan de hand van voorbeelden met toelichting. Het Verwarwoordenboek wordt zo dus eigenlijk een ontwarwoordenboek.Voor wie houdt van de Nederlandse (Vlaamse) taal levert het Verwarwoordenboek op speelse wijze een schat aan informatie op over de nuances die woorden hebben, ook al betekenen ze op het eerste gezicht hetzelfde. Zo is een knuffelallochtoon bijvoorbeeld iets heel anders dan een troetelallochtoon, een verschil dat trouwens in de nieuwste versie van Van Dale al wordt benadrukt (Ali B. die koningin Beatrix een knuffel gaf is een knuffelallochtoon, een troetelallochtoon is te vergelijken met een excuustruus).
Ook ‘niet logische eigenaardigheden’ in onze taal ontsnappen niet aan de aandacht van Renkema. Wat bijvoorbeeld te denken van de woorden ‘kosten’ en ‘onkosten’ of ‘guur’ en ‘onguur’. Nemen we ‘prettig’ en ‘onprettig’ als basis dan zou ‘onkosten’ het tegenovergestelde moeten betekenen van ‘kosten’ wat, ondanks het betekenisverschil tussen beide woorden, niet het geval is. En ook een ‘onguur’ persoon is niet aardig en hartelijk evenmin als ‘guur’ weer aangenaam is. Leuk toch!Jan Renkema * Verwarwoordenboek * Uitgeverij Boom * 339 p * 24,90 euro * ISBN 978 90 8953 404 0.
Katelijne

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *