Van Ezra tot Herzl – 't Scheldt

Van Ezra tot Herzl

Net geen 350 bladzijden van een 17 op 24 cm metende paperback had de Nederlandse gewezen kinderarts dr. Sam Bos (1922) nodig om de ongeveer 2 400 jaar durende na-bijbelse geschiedenis van het Joodse volk te beschrijven. Bos, geboren in een traditionele Joodse familie in Amsterdam en na WOII de enige overlevende van zijn gezin, begint zijn verhaal bij de priester en schriftgeleerde Ezra bij aanvang van de zogenaamde tweede tempelperiode en eindigt het aan het begin van de twintigste eeuw bij het optreden van Theodor Herzl, de grondlegger van het zionisme en daarmee van de staat Israël.De indrukwekkende geschiedenis die zich nadien heeft afgespeeld met daarin de Shoa en de oprichting van de staat Israël is dus in dit boek niet aan de orde gekomen. Daarover hebben al zo vele andere auteurs in een groot aantal werken geschreven, meende Bos. De diepere kennis in de geschiedenis van het Joodse volk verwierf Sam Bos toen hij, na zijn pensionering als kinderarts, Semitische talen en Judaïca ging studeren aan de Universiteit van Leiden. Die kennis gebruikte hij in de eerste plaats om als docent aan het Joods Studiecentrum te Leiden jarenlang cursussen te geven over deze geschiedenis, cursussen die hij nu tot voorliggend boek verwerkte.Bos heeft zijn verhaal zeer overzichtelijk ingedeeld, zodat, ook hij of zij die niet zo vertrouwd is met de bijbel, gemakkelijk kan volgen.Na een beknopt overzicht van die bijbelse geschiedenis volgen vier delen.

Deel 1 behandelt de zogenaamde ‘tweede tempelperiode’ die begint bij de heropbouw (door Ezra) van de eerder verwoeste eerste tempel van Salomo in Jeruzalem – na de terugkeer uit de Babylonische ballingschap in de vijfde eeuw vgj. (voor de gebruikelijke jaartelling) – en eindigt bij zijn verwoesting door de Romeinen in het jaar 70 vgj. Die periode was uiterst woelig en revolutionair, enerzijds door het onderworpen zijn aan steeds nieuwe buitenlandse machthebbers, anderzijds door de onderlinge problemen van drie verschillende Joodse sekten waaruit later ook het rabbijnse jodendom en het christendom zijn ontstaan.Deel 2 van het boek beschrijft de geschiedenis van de Joden vanaf de verwoesting van de tweede tempel en de verdrijving uit het eigen land tot het begin van de middeleeuwen. In die tijd werd het tempel-jodendom vervangen door het rabbijnse jodendom met zijn Mondelinge Leer van Misjna en Talmoed. Nog in dit deel wordt de geschiedenis belicht van de Babylonische en de Spaanse (sefardische) Joden.Deel 3 behandelt de Joodse geschiedenis vanaf het begin van de middeleeuwen tot de Joodse verlichting in de 18de eeuw. Beschreven worden hier onder andere de mystieke leer van de kabbala, de middeleeuwse kruistochten, het demoniseren van de Joden, de vervolgingen en de verdrijving van de Joden uit veel van hun woongebieden in het christelijke Europa enz…Deel 4 tenslotte beschrijft de periode van de verlichting en emancipatie van de Joden in West-Europa evenals de opkomst van het moderne antisemitisme en racisme. Aandacht hier voorts ook voor het ontstaan en de ontwikkeling van het chassidisme, het reform-jodendom, het zionisme, de Russische pogroms, de eerste nederzettingen in Palestina en de massa-emigratie van Russische Joden naar Amerika.Zoals hoger reeds aangehaald eindigt Bos zijn verhaal bij het verschijnen van Theodor Herzls pam-flet Der Judenstaat in 1896 dat de grondslag legde van het politiek zionisme en daarmee ook van de moderne staat Israël. Bos legt in zijn Van Ezra tot Herzl de nadruk op de strijd die het joodse volk, na de bijna vijf eeuwen durende tweede tempelperiode onder vreemde heersers gedoemd om tweeduizend jaar in ballingschap te leven te midden van andere volkeren, heeft moeten leveren om te overleven en voort te bestaan. Dat dit uiteindelijk is gelukt is volgens de auteur vooral te danken aan de trouw die het Joodse volk steeds heeft betoond aan de Joodse wet.Sam Bos * Van Ezra tot Herzl * Uitgeverij Aspekt * 345 p * 24,95 euro * ISBN 978 94 6338 153 6.Katelijne

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *