Utrecht en de Eerste Wereldoorlog – 't Scheldt

Utrecht en de Eerste Wereldoorlog

Hoewel neutraal, gebeurde er in de vijf jaren dat de Eerste Wereldoorlog duurde ook in Nederland, ingeklemd tussen landen die elkaar op leven en dood bestreden, heel veel. Op zichzelf was dat niet zo verwonderlijk. Aan de zuidgrenzen van het land immers kon men de oorlog zien, horen en ruiken. De mobilisatie van het Nederlandse leger (200 000 man) duurde al die tijd voort wat leidde tot een financiële en maatschappelijke ontwrichting en het land werd geconfronteerd met een vluchtelingenprobleem. Ook in de provincie Utrecht – niet gelegen aan de grenzen van Nederland en toch goed 140 km verwijderd van bijvoorbeeld de stad Antwerpen – was de oorlog voelbaar. Centraal gelegen immers en vooral ver van de grenzen, was de provincie uitermate geschikt voor de opvang van vluchtelingen en geïnterneerde soldaten daar men die niet aan de grenzen wilde huisvesten vanwege de daaruit voortvloeiende veiligheidsrisico’s. De centrale ligging maakte de provincie ook uitermate geschikt om de eigen Nederlandse soldaten te huisvesten zodat ze snel op de vereiste plaatsen konden worden ingezet. En uiteraard leed ook Utrecht met de rest van Nederland mee aan de tekorten in o.a. de voedselvoorziening.Dat de provincie zo ver van de grenzen af lag, had mede tot gevolg dat ze werd aangewezen als woonplaats voor keizer Wilhelm II van het Duitse Rijk toen hij op 11 november 1918 in Eijsden (Limburg) om asiel verzocht. In eerste instantie woonde hij bijna twee jaar op kasteel Amerongen en werd hem gastvrijheid verleend door graaf Godard van Aldenburg Bentinck. Daarna verwierf de keizer Huis Doorn waar hij tot aan zijn dood in 1941 zou wonen. In de tuin van dit huis ligt hij trouwens op zijn uitdrukkelijk verzoek begraven.Dat één van de hoofdrolspelers van de oercatastrofe zoals de Eerste Wereldoorlog ook wel wordt genoemd, langdurig in de provincie Utrecht heeft gewoond en er ook begraven ligt, leidde natuurlijk tot veel (internationale) politieke spanningen…Een ander (blijvend) voorbeeld dat de Eerste Wereldoorlog de provincie Utrecht niet onberoerd heeft gelaten is te vinden in Amersfoort waar door Belgische militairen een gigantisch monument werd gebouwd als herinnering aan hun internering in Nederland tijdens WOI.De Stichting Studiecentrum Eerste Wereldoorlog (SSEW) die sinds haar oprichting in 2001 werkt aan het vergroten van de kennis in Nederland over WOI en over de impact die deze oorlog had op de geschiedenis van het neutrale Nederland, startte, naar aanleiding van de herdenking van 100 jaar Eerste Wereldoorlog in 2014 met het uitbrengen van bundels over de lokale geschiedenis van de Eerste Wereldoorlog: wat zich in een bepaalde stad of provincie van Nederland tijdens de oorlog afspeelde. In deze reeks waarin Amsterdam, Zeeland, Brabant, Rotterdam en Gelderland al aan bod kwamen, kon natuurlijk ook Utrecht niet ontbreken.Bij Aspekt verscheen dan ook recent de Utrechtse bundel waarin de lezer(es) naast materiaal dat vanuit de afgelopen 100 jaar overgeleverd is, ook een fors aantal nooit eerder gepubliceerde bijdragen kan terugvinden over bepaalde facetten van de oorlogsjaren ’14 – ’18 in Utrecht. Uiteindelijk werden ruim 30 artikelen geselecteerd die een zeer gevarieerd beeld schetsen van de woelige oorlogstijd in Utrecht.Thema’s, die na een algemene introductie over Nederland en de Eerste Wereldoorlog, aan bod komen zijn onder meer mobilisatie en leger, vluchtelingen en de oorlog lokaal. Afgesloten wordt met een aantal ‘gemengde berichten’ die geen plaats vonden onder een of ander thema.Net zoals de reeds eerder verschenen boeken in deze reeks is ook dit bundel over Utrecht weer interessant leesvoer voor wie zijn kennis over WOI wil vergroten.Vermeldenswaard ook zijn de talrijke foto’s bij de artikelen die een authentiek beeld geven van het beschreven tijdsgewricht.Henk Van Der Linden en Jos Van Raan (samenstellers) * Utrecht en de Eerste Wereldoorlog * Uitgeverij Aspekt * 517 p * 24,95 euro * ISBN 978 9463 3814 99.Katelijne

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *