Holodomor – 't Scheldt

Holodomor

In de jaren dertig van vorige eeuw vond in Oekraïne één van de grootste genocides plaats uit de recente geschiedenis. Wat het aantal slachtoffers betreft was de volkerenmoord te vergelijken met de Holocaust: naar schatting vijf tot zes miljoen mensen verloren er het leven bij.

In tegen-stelling echter tot de gruweldaden van de nazi’s, is hetgeen in Oekraïne gebeurde nauwelijks bekend. Een mogelijke reden daarvoor is de tweedeling in Goeden en Kwaden die na de Tweede Wereldoorlog werd gemaakt: de verslagen Duitsers en hun bondgenoten waren de ‘slechten’ en mochten aan de schandpaal worden genageld; over diegenen die hen bevochten en overwonnen hadden was elk verkeerd woord uit den boze. En het aandeel van Stalin en zijn legers in de uiteindelijke zegepraal op de vermaledijde Hitler was groot geweest…
De volkerenmoord in Oekraïne ging de geschiedenis in als de holodomor, waarin holod of golod staat voor honger en domor voor doden of uitroeien. De genocide was inderdaad het gevolg van een door Stalin en zijn bende – Oekraïne maakte toen deel uit van de voormalige Sovjet-Unie – bewust gecreëerde hongersnood die onderdeel was van een politiek beleid dat de triomf moest verwezenlijken van een ideologie: het marxisme oftewel de dictatuur van het proletariaat.
Directe aanleiding ertoe was de te-genstand van de Oekraïense boeren (koelakken) tegen de collectivisatie van de landbouw. Sinds mensenheugenis waren de boeren de ruggengraat van de Oekraiënse samenleving: ze waren de meest traditionalistisch ingestelde klasse (die zowat driekwart uitmaakte van de totale bevolking), de vertegenwoordigers van de Oekraïense cultuur en erfgoed.
Samen met de clerus van de orthodoxe kerk en de intelligentsia waren ook zij het die zich het felst verzetten tegen de vestiging van de nieuwe Sovjetstaat.Om het verzet tegen de collectivisatie van de landbouw te breken en tegelijkertijd ook het Oekraïense nationalisme (dat mogelijk tot separatisme zou leiden) uit te roeien werd in 1931 en 1932 begonnen met gedwongen en steeds in percentage stijgende in beslagnames van de oogsten. Tegelijkertijd en/of later volgden ook de opeisingen van het zaaigoed en de dieren zodat de bevolking niets meer restte dan… honger, verschrikkelijke en dodelijke honger die bovendien allerlei ziektes veroorzaakte en soms zelfs aanleiding gaf tot kannibalisme.
Wie ook maar enige vorm van verzet durfde te vertonen (of daarvan terecht of onterecht werd verdacht) werd opgepakt en verdween in kampen van de Goelag-Archipel om er in de meeste gevallen nooit meer van terug te komen (in de cijfers van vijf à zes miljoen slachtoffers van de Holodomor werden de uit Oekraïne gedeporteerden die in de Goelag het leven verloren door ziekte, ontberingen, terechtstellingen mee opgenomen). Heel verwonderlijk was het dan in 1941 ook niet dat de Oekraïners de invallende Duitse troepen beschouwden als bevrijders…Zoals hoger reeds aangehaald werd over de Holodomor lange tijd gezwegen. Op één hand te tellen haast waren de publicaties die er (en dan nog zeer laat) over werden gepubliceerd waaronder de bekendste in het Westen zeker die uit 1986 van de Amerikaanse hoogleraar Robert Conquest was.
Pas in 1991 verscheen in Oekraïne zelf een herinneringsboek aan de hongersnood met getuigenissen van mensen die het allemaal nog hadden meegemaakt. Een vertaling in een andere taal dan het Oekraïens bleef echter uit.
Nog tot 2008 zou het duren vooraleer het Europees Parlement en de Verenigde Naties de Holodomor erkenden als een misdaad tegen de mensheid. Van een genocide spraken ze niet. Als dusdanig erkennen momenteel slechts 24 landen wereldwijd de geplande uithongering. België hoort daar niet bij.
Ook Israël niet dat blijkbaar vreest dat een associatie tussen de begrippen Holocaust en Holodomor de volkerenmoord op de Joden door de nazi’s zou relativeren.Bij Aspekt verscheen zopas een eerste origineel Nederlandstalig boek over de Holodomor, ge-schreven door de Vlaamse onderzoekster Patti (Patricia) Gomme. Hierin vinden we ook, speciaal voor dit werk uit het Oekraïens vertaald, een aantal getuigenissen terug uit het herinneringsboek. In al hun eenvoud snijden ze je als lezer(es) de adem af. Beklijvend en beschuldigend is ook het hoofdstuk over bekende (linkse) figuren uit het Westen (zoals de filosoof Sartre, de historicus Hobsbawn, de schrijvers Shaw en Brecht) die blind wensten te blijven voor wat Stalin en zijn trawanten hadden uitgespookt in Oekraïne.Patti Gomme * Holomodor * Uitg. Aspekt. * 182 P * 16,95 euro * ISBN 978 94 6153 559 7.
Katelijne

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *