Hoe lang kan Hitler oorlog voeren? – 't Scheldt

Hoe lang kan Hitler oorlog voeren?

Bij Aspekt verscheen zopas de heruitgave van een boek dat voor het eerst werd gepubliceerd in Londen in 1938 onder de titel ‘Germany and a Lightning War’. De Nederlandse vertaling ervan – die nu dus opnieuw op de markt werd gegooid – volgde al in 1939 met als titel ‘Hoe lang kan Hitler oorlog voeren?’.

Auteur was Fritz Sternberg (Breslau 1895 – München 1963), een van joodse afkomst zijnde Duitse econoom, socioloog, politicus en marxistisch theoreticus. Enkele jaren voordien had hij al blijk gegeven van visionaire gaven met een in Amsterdam gepubliceerd geschrift waarin hij waarschuwde voor de dreiging uitgaande van nazi-Duitsland en de consequenties daarvan voor Duitsland, Europa en de wereld. Dat de vrede op de tocht stond en er een nieuwe, alles vernietigende oorlog zou komen, was voor Sternberg een zekerheid. De vraag was alleen nog ‘wanneer’. Hij zou, helaas, niet lang meer op zich laten wachten…Voor Sternberg was de komende oorlog de uitkomst van een groot gevecht der ideeën. Vanuit zijn marxistische visie zag hij de opkomst van het fascisme en het nationaal-socialisme als een gevolg van het falen van de kapitalistische systemen. Het kapitalisme was reactionair en had ‘de progressieve resultaten van de Franse Revolutie te niet gedaan’.Het socialisme en het communisme moesten nu weerstand bieden om de lijn van de revolutie staande te houden. Vanuit dit gedachtengoed vloeide haast automatisch de grote aandacht voort van Sternberg voor de arbeidersklasse die hij bestempelde als ‘de motor van de wereldge-schiedenis’.Sternberg was zeer jong al actief geweest bij de socialisten en de zionistische jeugdbond en had zich in 1918 aangesloten bij de radencommunisten. Onder zijn vrienden telde hij de kunstenaars Lion Feuchtwanger, Georg Grosz en Bertold Brecht (die later Sternberg zijn eerste leermeester zou noemen) en twee reizen naar de Sovjet-Unie hadden hem in contact gebracht met de econoom Eugen Varga, de filosoof Nikolaj Boecharin en de politicus en journalist Karl Radek. Na de Rijksdagsbrand in februari ’33 vluchtte Sternberg (marxist en jood!) via Praag naar Zwitserland. Zijn contacten daar met aanhangers van de uit Rusland gevluchte Trotski, vertroebelden zijn relatie met Moskou. Nog voor de oorlog daadwerkelijk uitbrak reisde Sternberg door naar de Verenigde Staten van waaruit hij na de oorlog zou terugkeren naar Duitsland. Zijn blik op de Sovjet-Unie en het stalinisme was toen reeds heel wat kritischer geworden. Zijn bewondering voor Karl Marx  was gebleven. Sinds 2006 prijkt in de Zolastrasse in Berlin-Mitte een kleine gedenksteen voor de schrijver.In Hoe lang kan Hitler oorlog voeren? toont Sternberg zich bijzonder goed op de hoogte van wat er in Duitsland reilt en zeilt. Geen onderwerp gaat hij uit de weg: de levensstandaard, de oorlogsproductie, de financiën, de mobilisatiemogelijkheden, de toestand op de wereldzeeën en in Azië, het oorlogspotentieel van de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten enz…Ook op militair vlak blijkt hij onderlegd. Zo voor-spelt hij de Blitzkrieg, waarvan ook het stationaire Frankrijk het slachtoffer zal  worden en wijst hij onomwonden op het grootste euvel voor de Duitse legers om een oorlog lang vol te houden, nl. het gebrek aan grondstoffen (olie).
Tijdens WO II zou inderdaad blijken dat veel van Hitlers beslissingen waren ingegeven door zijn honger naar brandstoffen. Denken we maar aan het bevel midden zomer 1942 om het halve zuidleger aan het Russisch front te laten afzwaaien naar de olievelden van de Kaukasus waardoor deze eenheden ontbraken aan het hoofdfront aan de Wolga bij Stalingrad, toen daar de beslissing viel. Dat nazi-Duitsland het brandstofgebrek zou kunnen opvangen door de fabricage van synthetische brandstof hield Sternberg voor een illusie, en dat, zo bleek later, ook terecht. Het betoog van Sternberg, ondersteund met tabellen, diagrammen en grafieken… is bijzonder helder, goed gedocumenteerd en telt veel juiste conclusies, al doet natuurlijk de marxistische tijdgeest gedateerd aan. Nog steeds echter geldt het als een belangrijke historische bron. Dank dan ook aan uitgever en historicus Perry Pierik die het weer ter beschikking stelde van komende generaties.Fritz Sternberg * Hoe lang kan Hitler oorlog voeren? * Uitg. Aspekt * 366 p * 24,95 euro *  ISBN 978 94 6153 830 7.
Katelijne
***

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *