ePrivacy and GPDR Cookie Consent by Cookie Consent Extra Fraude – 't Scheldt

Extra Fraude

karelBij deze titel zal ik maar meteen met de deur in huis vallen: het antwoord op deze vraag is neen.

Toch is de geldcrisis, of de schuldencrisis, grotendeels het gevolg van fiscale fraude, maar dan wel van tientallen jaren opgestapelde fraude.

Enkele cijfers

De Belgische staatsfinanciën zullen dit jaar een tekort van ongeveer 3 % van het Bruto Binnenlands Product (BBP) hebben. Dat is het tekort van één jaar; het opgestapelde tekort over de jaren heen, onze staatsschuld, bedraagt nagenoeg 100 % van het BBP. De zogenaamde Maastrichtnorm, de maxima die volgens het Verdrag van Maastricht (1992) toegelaten zijn, bedragen respectievelijk 3 % voor het jaartekort en 60 % voor het gecumuleerde tekort.Daar kunnen we de fraudecijfers eenvoudig naast leggen, met hetzelfde onderscheid, enerzijds het jaarcijfer, anderzijds het gecumuleerde cijfer.
Voor de schatting van de jaarlijkse fraude zijn er verschillende bronnen; die gaan van 3,8 % tot 17,8 % (1) Dat betekent eigenlijk zoveel als dat we het niet goed weten.

Naast de ongekende zwarte economie, zijn er de belastingkortingen. Die kennen we precies. Alle verminderingen samen, van de woonbonus over kinderaftrek tot de notionele intrest-aftrek bedragen 20,8 % van het BBP (2) Niemand zal mij tegenspreken en ik overdrijf zeker niet als ik de belasting die wij hadden moeten innen, maar niet gedaan hebben, op 6 % raam, het dubbele van de Maastricht-norm dus. In heb het hier over de onrechtmatig niet betaalde belastingen (3).

Als ik spreek van onrechtmatig, is dat een iets breder begrip dan ons strafrechtelijk begrip van fraude: daar spreekt de wet van bedrieglijk niet betaalde belastingen. Je kunt namelijk ook onrechtmatig geen belastingen betalen zonder een bedrieger te zijn, door vergissingen of door ontwijking. Wat dat laatste betreft, spreekt de wet sinds kort van fiscaal misbruik voor ongeoorloofde ontwijking.

Ik kom nu tot mijn eerste stelling. Als er in de loop van mijn loopbaan als belastingambtenaar (sinds 1977) maar half zoveel fraude en misbruik geweest was, dan hadden we haast nooit een tekort en vaak een overschot gehad. Ik pleit dus schuldig om dertig jaar lang niet goed genoeg de fraude aangepakt te hebben.
De meer liberale tegenhanger van mijn stelling is natuurlijk ook waar: als in dezelfde periode sommige regeringen wat beter op de uitgaven gepast hadden, dan hadden we misschien ook geen tekort en geen schuld gehad. Zoals gezegd, het opgestapelde tekort of onze schuld bedraagt bijna 100 % van het BBP. Dat is geen prettig vooruitzicht voor jonge mensen. Maar daar staat een reserve tegenover, en daarmee bedoel ik het opgestapelde zwart geld dat alle Belgen samen in kluizen, op buitenlandse rekeningen en in zogenaamde spaarverzekeringen hebben zitten. Daarover verschijnen er nauwelijks cijfers.
Ik denk dat de universiteiten het niet kunnen en dat de banken het niet durven berekenen. Ergens lees ik het bedrag van 174 miljard euro geld in het buitenland (4)
Rijke Grieken zouden ongeveer evenveel als het Griekse BBP aan zwart geld hebben, alleen al in Zwitserland. Als ik zo zie dat enkele honderden diamantairs meer dan een miljard bij één bank hebben, en als ik tegelijk mijn jaarschatting van 6 % doortrek, dan denk ik dat ik het zwart geld van de Belgen gerust mag ramen op 120 % van het BBP. Dat is ook het dubbele van de Maastrichtnorm.

Het zwart is het dubbele van het tekort, zowel op jaarbasis als op gecumuleerde basis, dat onthoudt makkelijk.
Zo kom ik tot mijn tweede stelling: als wij er in de komende jaren (ik kan nog zeven jaar aanblijven als belastingambtenaar) in zouden slagen de helft van het zwart geld van het verleden te recupereren, dan zakt onze staatsschuld meteen onder de Maastrichtnorm.

Hier gaat de meer liberale tegenhanger van mijn stelling niet op. Met ‘gewone’ besparingen en met nog meer ‘gewone’ belastingen gaan we er niet komen, niet in Griekenland, en niet in verschillende andere landen. Anderen komen tot gelijkaardige vaststellingen (5).
Nu is het recupereren van zwart geld juridisch geen belasting maar een straf. Het is niet op grond van de fiscale wet dat de Staat een ernstige vordering heeft op het zwart geld. Het is op basis van de strafwet. De strafwet voorziet in geval van witwassen een verbeurdverklaring van het onrechtmatige vermogensvoordeel.
Een voorbeeld. Stel dat iemand tien miljoen euro zwart geld heeft en dat de laatste zeven jaar belegd heeft in belastingvrije spaarverzekeringen in Luxemburg, dan heeft de fiscus geen enkele actuele vordering meer. Maar stel dat daar in de jaren 90 vier miljoen euro belasting ontdoken is, dan is dat zogenaamde vermogensvoordeel uit fraude hier en nu nog aanwezig, en kan het verbeurd worden. Dat is dus een strafvordering van vier miljoen euro waarover niet de BBi maar het openbaar ministerie beschikt.
De Belgische staat heeft daar in principe over een enorm tegoed, dat, zoals ik al zei, de staatsschuld meteen weer onder de Maastrichtnorm zou brengen. Wij doen ons best om die mogelijkheden niet te laten liggen. Maar de weerstand is groot.

Anderzijds

Toch mag ik u niet té veel hoop geven, of beter gezegd, jullie jongeren mogen ook niet té veel verwachten van de belastingen. Je zou ze dan ook zelf moeten betalen. Ik weet niet of we die berg zwart geld ooit zullen reçupereren. Met de amnestiemaatregel van de vorige regeringen is het alvast niet gelukt. De lokmiddelen, eerst de eenmalige bevrijdende aangifte en vervolgens de permanente regularisatiemogelijkheid hebben slechts kruimels opgebracht. Er zijn een paar duifjes gevallen, maar hele zwarte zwermen spreeuwen zijn blijven zitten waar ze zaten.
Nu mogen wij van de BBi en de parketten verwachten dat die daar massaal aan beginnen.

Helaas, wij zijn amper begonnen en kijk wat er in Antwerpen gebeurt (6). Het zou er echt moeten gaan knallen om al die spreeuwen op te schrikken. Ook de nieuwe verruimde mogelijkheid tot minnelijke schikking zal maar op grote schaal succes hebben, als de dreiging van een gerechtelijke vervolging voor witwassen minstens in tienvoud toeneemt. Hoe dan ook denk ik dat dit allemaal nooit genoeg zal kunnen zijn.

Belastingen zijn een goed middel zijn om inkomsten te herverdelen. Maar als middel om de vermogens te herverdelen, schieten belastingen te kort, zelfs als de procureur een handje zou willen helpen.

Zo kom ik tot mijn derde stelling, die ook de titel is van dit stuk: fraudebestrijding kan de crisis niet oplossen, zelfs al ligt dertig jaar van ondoeltreffende fraudebestrijding aan de basis van de crisis.
Ik zeg niet dat fraudebestrijding geen zin heeft, integendeel, maar het volstaat niet. Je mag niet alles van de fiscus verwachten. Laat ik het zo uitdrukken. Fraudebestrijding kan en moet de onrechtmatigheden van het heden rechtzetten, ook die van een recent verleden, en als het kan via de witwaswet zelfs die van een iets verder verleden, maar niet die van een ver verleden.

Iemands rijkdom kan het gevolg zijn van onrechtvaardigheden in een ver verleden, misschien gepleegd door verre voorouders. Maar na verloop van jaren is het onderscheid tussen eerlijk en oneerlijk verworven rijkdom niet meer te maken
Wat moet er dan nog gebeuren, naast fraudebestrijding? Het antwoord op de vraag wat er dan wel moet gebeuren hoort niet meer bij het thema van vandaag en het zou ons inderdaad te ver voeren. Ik moet het dus noodzakelijk kort houden. In wezen denk ik dat we eerder moeten denken aan monetaire maatregelen dan aan drastische onteigeningen, in het algemeen dan toch. Vanzelfsprekend kan de rechter zwart geld verbeurd verklaren in een concrete situatie, dat is een soort onteigening. Maar in het algemeen denk ik toch eerder denken aan middelen om het geld en de schuld wat te doen ‘krimpen’.
Ik spreek dan over een beleid van lage rente, soms zelfs negatieve intresten, een matige inflatie, schuldenregelingen en faillissement wanneer dat aangewezen of nodig is.

*

(1) De Nationale Bank neemt 3,8 % zwarte economie op in de statistiek. Friedrich Schneider raamt de zwarte economie in België op 17,8 % (2009).

(2) Jaarlijkse bijlage bij de begroting

(3) Volgens de DOLBEA-studie van de ULB voor het ABVV is het 7,1 %. Michel Maus spreekt van 26 tot 30 miljard, dat is 8 à 9 %. De SUBLEC-studie (KUL-ULB-ULg) voor fod SZ komt tot bescheiden ramingen voor het zwartwerk, maar noemt het een ‘tipje van de ijsberg’.

(4) Leo Stevens & Co Beursvennootschap, 2003.

(5) If tax evasion could be stopped, total EU public debt could be repaid in just 8 years, Richard Murphey op : http://www.financialtaskforce.org/2012/02/29/the-eu-tax-gap-new-evidence-showsthere-is-e1-trillion-of-lost-revenue-to-target-to-save-our-futures-from-despair /

(6) Alle kranten van de voorbije week: de procureur-generaal jaagt zijn beste fraudebestrijders weg omdat ze kritiek hebben.

***

Ramingen voor België van het belastingtekort (2009) 
Nationaal inkomen ( “toegevoegde waarde”) 337.400 100,0
Overheidsschuld (Maastrichtdefinitie) 326.600 96,8
Belastingen en socialezekerheidsbijdragen 145.000 43,0
Tekort (bij te lenen) – 20.200 – 6,0

NIET GEKEND INKOMEN

raming Nationale Bank 12.900 3,8
raming Friedrich Schneider 60.000 17,8

NIET GEÏNDE BELASTINGEN

Nat. Bank aan gemiddeld tarief van 50 % 6.450 1,9 .
ULB : DULBEA-studie voor het ABVV 24.000 7,1
Schneider aan gemiddeld tarief van 50% 30.000 8,9
KUL-ULB-ULg : SUBLEC-studie voor fod SZ tipje van de ijsberg

Daarenboven : fiscale uitgaven (KUL-HIVA) 66.300 20,8

***

BIJLAGE 1

Ik stel u drie teksten voor, die al dan niet toevallig, dezelfde titel ‘Op Mensenmaat’ hebben. Ik leg ze zonder veel commentaar naast elkaar.

1. Op mensenmaat, Stof voor een socialisme zonder blauwe plekken. Peter Mertens 2009

– klassiek marxistische visie op eigendomsverhoudingen en op geld

– sociale zekerheid : keuze voor repartitiesysteem

– miljonairstaks, maar niets over successierechten

 2. Economie op mensenmaat Toekomstcongres van de SP 1998

– van socialisme naar sociaalde-mocratie

– inkomsten uit vermogens hoger belasten

– geen verwijzing naar vermogensongelijkheid of -herverdeling

– geen verwijzing naar successierechten

– sociale zekerheid : het thema repartitie versus kapitalisatie wordt niet aangeraakt

 3. Op mensenmaat, Een groene kijk op ekonomie Agalev. Economisch congres van Mechelen

 BIJLAGE 2

Bijlage 2 een artikel van Eric Pompen en Werner Niemegeers, voorzien om te verschijnen in Trends

BIJLAGE 3

Een artikel van Ingrid Van Daele verschenen in het weekblad Knack: ‘De fiscus moet zich kunnen verweren en dat kan niet met pijl en boog’.

***

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *