Een wereld zonder staten – 't Scheldt

Een wereld zonder staten

Vrede, veiligheid en bewoonbaarheid van de aarde; het zijn mondiale problemen. Een effectieve aanpak ervan wordt verhinderd door het bestaande statenstelsel – de verdeling van de aardoppervlakte over 193 soevereine staten die geen autoriteit boven zich dulden, die zelf uitmaken of zij met andere staten willen samenwerken of niet. Er is dus maar één oplossing: maak een einde aan de soevereiniteit van al die staten, ontneem hun het recht op eigen politiek beleid, op het dwarszitten en bedreigen van andere landen, op het bezit van eigen strijdkrachten, op het plegen van inhumane daden. Stel in de plaats daarvan een wereldregering aan, een regering die uitsluitend oog heeft voor de wereldproblemen.Een oplossing daarvan primeert immers op plaatselijke problemen. Zonder een mondiale autoriteit staat de mensheid met lege handen. Deze positieve maar op het eerste gezicht ook utopische gedachten werden recent neergeschreven door de Nederlandse historicus en filosoof Dago Steenis (1925) in zijn boek Een wereld zonder staten dat, met een voorwoord van uitgever Perry Pierik, verscheen bij Aspekt.Leek na eeuwen van maar wat aanmodderen met de opkomst van staat en natie aanvankelijk een ordening te zijn ontstaan die voor stabiliteit, rust en beschaving zorgde, dan haalden begin 19de eeuw de Napoleontische oorlogen en vooral de desastreuze 20ste eeuw, een radicale streep door die rekening. De moderne natiestaat bleek geen garantie voor vrede, en het monopolie op geweld van de staat werd evenzeer tegen buurlanden als tegen de eigen bevolking ingezet.In zijn boek pleit Steenis dan ook voor een een revisie van de alom als normaal geaccepteerde aanwezigheid van het begrip staat, sterker nog, zo zegt hij, de wereld zou beter af zijn in een statenloze wereld. Schotelt Steenis zijn lezers een utopie voor of heeft hij de tekenen des tijds – de wereld die zoekende en stuurloos is geworden – begrepen? Dat nieuwe denkkaders nodig zijn is duidelijk. Steenis reikt er eentje aan. Het goede? Dat zal de toekomst uitwijzen.Op te merken valt nog dat de auteur bij aanvang van dit boek zijn publiek een diagram presenteert dat de evolutie voorstelt van het menselijk bestaan. Begonnen als dier (een periode die hij het Animalium noemt) ontsteeg de mens dit bestaan door de ontdekking de cultuur (‘alles wat kenmerkend is voor de menselijke samenleving’): de mens vertoont nog primitieve dierlijke trekken, maar evolueert in de richting van menselijkheid, humaniteit.Deze ‘tijd’, waarin we ons nu bevinden, heet tegenwoordig ‘geschiedenis’ hoewel hij, met zijn tienduizend jaar niet meer is dan een overgangstijdperk (Transitium) dat uiteindelijk toch zal moeten wijken voor een tijd waarin menselijkheid (blijvende vrede, wederzijds respect, gelijke rechten voor alle aardbewoners, welvaart voor iedereen, gelijke kansen voor iedereen) zal triomferen in de wereldsamenleving: het Humanium.Dago Steenis * Een wereld zonder staten * Uitgeverij Aspekt * 138 p * 16,95 euro * ISBN 978 94 6338 020 1.*De eeuw van de machtIn Nederlandse vertaling is recent door Hollands Diep een nieuw standaardwerk over de 19de eeuw op de markt gebracht. Het gaat om De eeuw van de macht. Europa 1815 – 1914 van de Britse historicus en schrijver Richard J. Evans (1947). In het boek – een turf van 1102 bladzijden, mooi uitgegeven met kaarten waar nodig en met twee katernen met illustraties in kleur – geeft hij, op een boeiende en heldere manier, een volledige beschrijving van de revoluties, de oorlogen en de opbouw van de rijken die de negentiende eeuw markeerden. Voor wie probeert inzicht te krijgen in het Europa van toen én nu, is dit werk – geschreven door een geschiedkundige op het hoogtepunt van zijn kunnen – essentieel te noemen. De 50 euro (49,99 euro) die het obese boek kost zal niemand zich betreuren.Zoals blijkt uit het werk van Evans is de 19de eeuw misschien wel de meest wonderlijke periode uit de geschiedenis. Het was een tijd waarin alles wat als modern werd gezien ongelooflijk snel ouderwets bleek te zijn, waarin enorme steden binnen één generatie uit de grond verrezen, nieuwe Europese landen werden gevormd en mensen voor het eerst bijna direct over een afstand van duizenden kilometers konden communiceren.Wat al deze veranderingen gemeen hadden was het streven naar macht; van de bankier die op economische macht uit was, tot de horige die onder het juk van zijn landheer probeerde uit te komen, van de ingenieur die het milieu ondergeschikt maakte aan het maatschappelijk belang tot de psychiater die de wetenschap gebruikte om de menselijke natuur te onderdrukken…Bewust koos Evans in zijn beschrijving van de 19de eeuw voor een globale en transnationale benadering. In plaats van zich te focussen op de verschillende nationale geschiedenissen van de afzonderlijke landen probeerde de auteur een zicht te krijgen op hetgeen Europa verbond. Natuurlijk was Europa een voortdurend evoluerend ensemble van afzonderlijke staten, maar daarnaast had het continent ook een duidelijk te omschrijven geschiedenis als eenheid waarbij het niet ging om een geografische eenheid wel om een sociale, economische, politieke en culturele regio met tal van eenheidskenmerken en die zich uitstrekte van Groot-Brittannië en Ierland in het westen tot Rusland en de Balkan in het oosten.Dat Evans houdt van klaarheid en helderheid toont zich ook in de onderverdeling die hij voor zijn boek maakte. Zo bestaat het uit acht hoofdstukken, die elk zijn onderverdeeld in tien paragrafen. In de hoofdstukken 1,3,7 en 8 behandelt hij voornamelijk de politieke geschiedenis, in de hoofdstukken 2 en 4 de sociaaleconomische geschiedenis en in de hoofdstukken 5 en 6 de bredere cultuurge-schiedenis. Interessant is bovendien dat de auteur zich in zijn historisch overzicht niet alleen laat leiden door eigen argumentaties, bespiegelingen en interpretaties maar bewust ook op zoek gaat naar die van de mensen die in de tijd leefden die hij beschrijft. Buitengewoon knap werk.Voor wie na het verorberen van de meer dan 1 000 bladzijden voor bepaalde punten nog op z’n honger zou blijven zitten zijn, voorzag Evans in een uitgebreide bibliografie op onderwerp. Het aantal titels onder de hoofding ‘Nederland en België’ is wel zeer gering: één namelijk. Dan toch een mankementje?Richard J. Evans (vert. Het Vertaalcollectief) * De eeuw van de macht * Uitgeverij Hollands Diep * 1102 p * 49,99 € * ISBN 978 90 4883 640 6.

*
TIG Jaren van schitterende eenzaamheid
Marco Termes (1957), de Nederlandse schrijver, dichter, kunstenaar en zakenman uit Zandvoort, is niet voor één gat te vangen. Dat moge nogmaals blijken uit zijn jongste sterk autobiografisch gekleurde roman ‘TIG jaren van schitterende eenzaamheid’ die recent door Klapwijk & Keysers Uitgevers werd op de markt gegooid. Het alter ego van de auteur krijgt in het boek gestalte in de persoon van Aristoteles ‘kortweg Arie’ Boretti. Hij vertelt zijn levensverhaal vanuit zijn passie voor het Russische fotomodel Julia, de vrouw die hem een aantal jaren geleden totaal onverwachts heeft verlaten en spoorloos is verdwenen. Arie had Julia leren kennen nadat hij zich, als gebuisde filosofiestudent, had ontpopt tot een bedenker van computerapplicaties en zo in Oost-Europa zaken was beginnen doen. Twee andere eigenschappen van hem, namelijk zijn talent als pokerspeler en zijn gave om mensen te doorzien, brachten hem echter ook in contact met een Oostenrijks-Hongaars misdaad-syndicaat waar binnen hij snel de status van meesterbrein verwierf.De zoektocht naar ‘zijn’ Julia die Arie, gebruik makend van zijn internationale netwerk van zakelijk contacten, onderneemt draait uit op een machtsstrijd tussen Europese en Russische criminelen die uiteindelijk zal uitmonden in een bloedige afrekening in de Amsterdamse onderwereld.TIG jaren schitterende eenzaamheid is een meeslepend boek vol verrassende plotwendingen, stijlvol geschreven, met levendige dialogen en doorspekt met levenswijsheden die echter nooit pedant overkomen. Het blijft ontspanningslectuur waaraan de mengeling van romantiek en misdaad uiteraard niet vreemd is.Marco Termes * TIG jaren van schitterende nederlagen * Klapwijk & Keysers Uitgevers * 286 p * 19,90 euro * ISBN 978 94 9021 770 9.
Katelijne*
Alle besproken boeken zijn verkrijgbaar bijDE WASE BOEKHANDEL, Grote Markt
Sint-Niklaas

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *