EEN NIEUW VADERLAND VOOR DE MUZEN – 't Scheldt

EEN NIEUW VADERLAND VOOR DE MUZEN

muzenIn de beschreven tijdspanne lag het zwaartepunt van de cultuur eerst (tot in 1585) in het bloeiende handelscentrum Antwerpen, waar de aanzet werd gegeven tot de renaissance-poëzie om zich daarna te verplaatsen naar Amsterdam, de stad die in de loop van de zeventiende eeuw uitgroeide tot een ware metropool.
Het literaire aanbod van toen was bijzonder rijk en verscheiden. Het wordt door de auteurs zoveel mogelijk benaderd binnen de context van kringen, milieus of instituties, of in zijn relatie tot opdrachtgevers. Dit sluit echter niet uit dat auteurs en werken ook gezien worden als motor van literaire ontwikkelingen. Gepaste aandacht gaat bijgevolg uit naar poëticale aspecten, naar de tegenstellingen tussen versierende verbeelding en sobere overtuigingskunst, naar de didactische helderheid in de literatuur voor velen en de duisterheid in die voor de elite, naar de opvattingen over een universeel dichterschap tegenover de keuze van de anti-idealisten die hun eigen ervaringen tot onderwerp van literatuur maakten zonder algemene waarheid te claimen.

Aandacht ook voor het fenomeen van de schrijvende vrouwen en voor de literatuur buiten het Hollandse epicentrum, zowel in de Republiek als in de Spaanse Nederlanden. Zo wordt het zogenaamde ‘Zuiden’ ruimhartig in beeld gebracht én in zijn eigenheid én – vooral ook – in zijn nagestreefde verbondenheid met het Noorden.

Nadrukkelijk wordt eveneens de belangrijke rol van drukkers en uitgevers belicht als promotoren van literatuur, maar vooral ook als mensen die oog hadden voor de commercie en inspeelden op de groeiende markt van gebruiksliteratuur, bestemd voor speciale groepen lezers zoals jongeren en vrouwen, of die in religieuze kringen functioneerde.

Ook de ‘nieuwe genres’ komen aan bod zoals de fictie in prozavorm, variërend van essayachtige beschouwingen tot novellen en romans, het (religieuze) lied, mystieke teksten, reisverhalen, vertalingen…
Dit alles wordt gepresenteerd in de vorm van een verhaal waarin gepoogd wordt de afzonderlijke teksten in samenhang te zien met gelijktijdige verschijnselen en gelet wordt op verbanden en continuïteit. Deze werkwijze (aandacht voor de functie van teksten in hun historische context) weerspiegelt duidelijk een verschuiving in de beoefening van de historische letterkunde die al enkele decennia aanwijsbaar was.

Het boek sluit af met een overzicht van de Europese uitstraling van de Nederlandse zeventiende-eeuwse letterkunde.
‘Een nieuw vaderland voor de muzen‘ is een magistraal werk dat een schat aan informatie bevat voor de in de geschiedenis van onze literatuur geïnteresseerde lezer(es). Voor wie na het doorworstelen ervan nog niet is verzadigd wijst de zeer uitgebreide literatuurlijst de weg naar meer…

Karel Porteman en Mieke B. Smits-Veldt * Een nieuw vaderland voor de muzen * Uitg. Bert Bakker * 1054 p * 69,50 € * ISBN 978 90 35130 29 6.
***

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *