Een Duits leven – 't Scheldt

Een Duits leven

Het boek Een Duits leven brengt het confronterende levensverhaal van Brunhilde Pomsel, van 1942 tot 1945 stenotypiste en secretaresse op het propagandaministerie van Joseph Goebbels. Zij overleed in 2017 op 106-jarige leeftijd. Het werk is gebaseerd op de in 2013 gefilmde documentaire, waarin ze, na zeventig jaren te hebben gezwegen, op fascinerende wijze vertelde over haar leven.

Deze herinneringen werden door de politicoloog en socioloog Thore D. Hansen (1969) nu chronologisch geordend en waar spreektaal en grammatica dit vereisten, herzien. In Nederlandse vertaling verscheen het boek recent bij Xander Uitgevers.
Het boek valt uiteen in twee delen. Het eerste omvat het verhaal zoals Brunhilde Pomsel het vertelde; het tweede deel wordt opgeëist door Thore D. Hansen die, getriggerd door hetgeen Pomsel vertelt, een projectie maakt op de moderne tijd en de lezer confronteert met de vraag wat zijn/haar persoonlijke verantwoordelijkheid is ‘in deze politiek turbulente tijd van oplevend nationalisme en populisme’.
Ongevraagd strooit hij daarbij ook met raadgevingen die voorzichtig uitgedrukt, voor velen storend kunnen overkomen en zeker vanuit journalistiek oogpunt niet zuiver zijn, tenzij je natuurljk een ‘blinde, kritiekloze’ aanhanger bent van het ‘politiek correcte’. Wegleggen dus het boek, eens aangekomen op bladzijde 155. Pomsel zelf is volgens mij duidelijk genoeg. Het verhaal van Brunhilde Pomsel, zoals verwoord in het eerste deel, begint bij haar jeugd in Berlijn waar ze in 1911 werd geboren. Ze vertelt over het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog en over haar zwijgzame vader die later ongedeerd uit Rusland zal terugkeren. Als oudste zus van vier broers krijgt ze een strenge opvoeding die haar blijvend heeft gevormd. Ze groeit op in een welvarend deel van Berlijn terwijl elders in de stad, zoals overal in Duitsland, brede bevolkingslagen in zeer precaire materiële omstandigheden verkeren.
Het zijn roerige tijden: het protest van politieke extremisten, enerzijds de communisten en anderzijds allerlei nationalistische groeperingen, bepaalt het straatbeeld. Hun confrontaties krijgen een steeds gewelddadiger karakter maar in het Berlijnse stadsdeel Südende, een wijk met veel villa’s, is hier maar weinig van te merken.
Aan het eind van haar verhaal maakt Pomsel de balans op. Ze gelooft dat vooral haar onverschillige houding tegenover het nieuwe nationaalsocialisme haar carrière heeft bepaald. Via haar zomerliefde Heinz leert ze eind 1932 Wulf Bley, een verdienstelijk officier uit WOI, kennen. Die ontmoeting blijkt beslissend voor de jonge vrouw. Bley, partijlid van het eerste uur en radioreporter bij de van joden en niet-nazi’s gezuiverde Reichsrundfunk dringt hij er bij Pomsel op aan om ook lid te worden van de NSDAP zodat hij haar als zijn persoonlijke secretaresse kan meenemen.
De weg naar een nieuwe loopbaan die haar in de binnenste cirkels van de macht zal brengen, ligt nu voor haar open. Voor politiek heeft ze geen belangstelling. Haar baan is belangrijker, haar bestaanszekerheid, haar plichtsgevoel tegenover haar bazen, haar behoefte om erbij te horen.
Een persoonlijke schuld aan de misdaden van het nationaal-socialistische systeem wijst ze van de hand: ‘Wij leefden in een luxe-stolp en merkten niets van het grote leed dat zich elders afspeelde. Wij dachten enkel aan onszelf, aan ons eigen lijf-en baanbehoud’.
Na de oorlog werd Brunhilde Pomsel geïnterneerd in een Russisch Speziallager van waaruit ze in 1950 terugkeerde naar de vrijheid.
Door Pomsels levensverhaal lopen ook de lotgevallen van haar Joodse vriendin Eva Löwenthal die maar net het hoofd boven water weet te houden met het schrijven van artikelen om uiteindelijk in 1943 gedeporteerd te worden naar Auschwitz en daar te worden vermoord.
Brunhilde Pomsel (Thore D. Hansen) * Een Duits leven * Xander Uitgevers NL. * 240 p * 19,99 euro * ISBN 978 94 016074 83.
Katelijne

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *