De smaak van België – 't Scheldt

De smaak van België

De smaak van België

Op internationaal vlak stellen de Belgen zich te bescheiden op wanneer het over eten gaat. Vreemd als je bedenkt dat Belgische gerechten tot de beste in Europa behoren en dat België per hoofd van de bevolking meer driesterrenrestautants telt dan Frankrijk’. Aan het woord is Ruth van Waerebeek, een avonturier, chef-kok en kookboekenauteur, geboren in Gent en momenteel hoofd van de Mapuyampay Hostal Grastronomico and Cooking School in het wijnland Chili.Ook het gemis (?) aan kookboeken over de Belgische keuken vond Van Waerebeek maar raar, temeer daar de inwoners van haar geboorteland toch bekend staan als Bourgondiërs. Een mogelijke verklaring daarvoor zag ze in het feit dat in België de kookgeheimen bij voorkeur mondeling worden doorgegeven, van generatie op generatie, al is dat de laatste jaren misschien wel wat geminderd daar het ‘jonge volkje’ vlugger lijkt te grijpen naar meer ‘exotische’ gerechten die ‘gezonder’ heten te zijn.Om onze keukengewoontes, keukentradities en misschien ook onze keukenfolklore echter niet verloren te laten gaan, besloot Van Waerebeek daarom zelf een Belgisch kookboek samen te stellen. Oorspronkelijk in het Engels geschreven, verscheen er bij Karakter Uitgevers bv recent een Nederlandse vertaling van onder de titel De smaak van België. Tweehonderdvijftig gerechten die tot de beste behoren van de Belgische keuken – denk bijvoorbeeld maar aan waterzooi, steak frites, mosselen, hutsepot, stoemp, wafels…- bracht ze erin samen, handig gerangschikt in de volgorde dat ze gewoonlijk op tafel komen: voorgerechten, soep, vis en schaaldieren, gevogeltje en wild, vlees, desserts… Een niet onbelangrijke plaats ruimde ze natuurlijk ook in voor onze traditionele stoofgerechten, liefst langzaam gegaard in bier, Belgisch bier uiteraard.Van Waerebeek zocht bij haar introductie van de Belgische keuken hulp bij drie generaties Belgische moeders en dochters: haar overgrootmoeder Marie, haar dochter Jeanne en haar kleindochter (Ruth’s moeder) Anny. Deze samenwerking leverde ook een aantal frisse verhaaltjes op die tussen de recepten door eveneens in het boek zijn terug te vinden.Het kookboek De smaak van België wordt daarmee meteen ook een niet onaangenaam leesboek. En voor wie zijn/haar smaakpapillen zonder veel moeite en al voorhand wil testen zijn er natuurlijk de onontbeerlijke sfeervolle foto’s.Interessant misschien nog is de definitie die Van Waerebeek geeft van de Belgische keuken: ‘ontstaan uit een pastiche van buitenlandse invloeden, bereid met Franse finesse, geserveerd in ruime Duitse porties’. Smakelijk.Ruth van Waerebeek * De smaak van België * Karakter Uitgevers * 336 p * 29,95 euro * ISBN 978 90 4520 845 9.*Joodse StadjersToen in 1796 in Nederland het zogenaamde Emancipatiedecreet van kracht werd, waarmee joden dezelfde rechten kregen als niet-joden, woonden in Groningen net geen 400 joden. Het centrum van de joodse buurt was de Folkingestraat waar zich naast de synagoge ook het rabbinaatshuis en een joods leerhuis bevonden. In de geschiedenis van de joodse inwoners van Groningen, tot dan toe gekenmerkt door de spanning tussen het streven naar integratie en de wens tot behoud van de eigen identiteit, vormde het decreet een belangrijk moment. Niet altijd ten goede echter.Het met het decreet in gang gezet zijnde ‘beschavingsproces’ voor de ‘Israëlitische burgers’ zette immers de traditionele joodse identiteit – een product van traditionele waarden, houdingen en ideeën – zwaar onder druk. Zo leidde de eis van de buitenwereld dat voortgaande integratie de prijs was voor de verleende emancipatie, zelfs tot een afscheiding van een bepaalde groep die, grotendeels onder invloed van de Duits-joodse Verlichtingsbeweging, wel heel ver wilde gaan in bijvoorbeeld de wijzigingen die aangebracht werden in de joodse religie.In de jaren twintig en dertig van vorige eeuw werden de Groningse joden – de stad ligt vlakbij de Duitse grens en heel wat Duitse joden hadden zich gevestigd in Groningen – al snel geconfronteerd met de directe gevolgen van het toenemend antisemitisme in Duitsland en de onzekerheden van het bestaan als jood in de diaspora.En hoewel zij nog geen vraagtekens wilden plaatsen bij het succes van het integratiestreven en Duitse toestanden voor hen ondenkbaar waren in Nederland – betuigden toch steeds meer onder hen hun sympathie voor het zionisme. De discussie rond de joodse identiteit kwam zo, sterker dan voor-heen, opnieuw op de agenda. Verdere assimilatiepogingen werden afgedaan als tijdverspilling en de term jood kreeg de voorkeur boven die van Israëliet. Palestina was voor hen het land van de toekomst waar een nieuwe, meer zelfbewuste jood zou herrijzen.Maar ook zij werden verrast door de snelheid waarmee het wereldgebeuren zich voltrok. De oorlog kreeg in 1940 ook Nederland te pakken en met de nazi’s waren ook de anti-joodse maatregelen de grens overgestoken. De Duitse bezetting betekende het einde van een integratieproces dat 144 jaar eerder met het emancipatiedecreet was ingezet. Zij betekende ook zo goed als het einde van joods leven in de stad Groningen. Van de ruim 2 800 joden die er in 1941 nog woonden overleefden slechts enkele honderden (in 1948 telde de joodse gemeenschap er nog 239 leden) de oorlog. Van deze overlevenden verliet een groot deel binnen enkele jaren het land. Vooral Israël bleek een aan-trekkelijke eindbestemming.Over de joodse gemeenschap in Groningen schreef de Nederlandse historicus Stefan van der Poel (1968) een boeiend en leerrijk boek dat onder de titel Joodse Stadjers (stadjer staat voor een inwoner van Groningen) verscheen als nummer 26 van de Groninger Historische Reeks.Ligt Groningen misschien een beetje ‘ver van uw bed’ en dus ook van uw interessesfeer, herzie dan dadelijk uw mening. Wat zich in deze Noord-Nederlandse stad afspeelde is op veel grotere schaal herkenbaar.Stefan van der Poel * Joodse Stadjers * Van Gorcum Uitgeverij * 235 p * 17,90 euro * ISBN 978 90 2324 015 0.

Katelijne

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *