De Engelenpoort – 't Scheldt

De Engelenpoort

De Engelenpoort

Als schrijfster was de Engelse Penelope Fitzgerald (1916 – 2000) een laatbloeier. Hoewel zij er al van in haar studententijd van droomde in die hoedanigheid bekend te worden, duurde het tot haar 58ste eer haar eerste boek verscheen, een biografie. Twintig jaar later zou ze haar laatste roman voltooien. Vier maal drong ze in die periode door tot de shortlist van de Bookerprize die ze uiteindelijk eenmaal won met het boek Offshore. The Times gaf haar een plaats tussen de 50 belangrijkste Engelse auteurs sinds 1945. Op Nederlandse vertalingen van het werk van Fitzgerald was het lang wachten. Pas in 2015 bracht de Nederlandse uitgeverij Karmijn haar roman De boekhandel op de markt, niet veel later gevolgd door De Blauwe Bloem. Recent verscheen een derde boek van Fitzgerald in het Nederlands, De Engelenpoort. Voor mij was dit boek de eerste kennismaking met deze vrij excentrieke dame, wier beide grootvaders geestelijken waren in de Anglicaanse kerk en die zelf het voorrecht genoot in Oxford te kunnen studeren. En het was een aangename kennismaking. Zowat alles immers aan de korte roman (slechts 192 bladzijden) kan bekoren: de met Engelse humor doorspekte dialogen, de sfeer die opgeroepen wordt, de tekening van de periode waarin het verhaal zich afspeelt – het jaar 1912 – , de onverwachte en verrassende ontknoping… Kortom, De Engelenpoort is een aanrader voor elke rechtgeaarde literatuurliefhebber.Het eerste decennium van de twintigste eeuw. Ook aan de universiteit van Cambridge klopt de moderne tijd aan de deur. Vooral in de natuurwetenschappen is een hevige strijd losgebarsten tussen de aanhangers van de opkomende kwantummechanica en zij die vasthouden aan de traditionele empirische natuurkunde. Eén van de docenten Natuurkunde aan het St. Angelicus-college, dat in zijn eeuwenlange bestaan nog nooit een vrouw binnen zijn muren heeft toegelaten en waar mannen niet getrouwd mogen zijn, is de jonge, briljante Fred Fairly. Hij probeert als wetenschapper alles rationeel te verklaren. Maar dan komt plots Daisy Saunders in zijn leven wanneer ze beiden slachtoffer worden van een ongeluk met de fiets. De vrouw die zich over hen ontfermt legt ze in hetzelfde bed, van mening dat het om een getrouwd stel gaat. Fred, die nooit een vrouw zo dicht bij hem heeft geweten, wordt op slag verliefd op het meisje en komt zo tot de ontdekking dat er meer bestaat dan enkel dat wat rationeel verklaarbaar is. Eens de jonge vrouw wat is opgeknapt, verdwijnt ze echter weer spoorloos. Fred zal alles op het spel zetten om haar terug te vinden… Maar welke rol speelde de louche journalist die op het ogenblik van het accident in gezelschap was van het meisje en waar is de man gebleven die hen met paard en kar omver reed? En hoe komt het dat De Engelenpoort – één van de ingangen van het St. Angelicus-college – …? Veel leesplezier!Penelope Fitzgerald * De Engelenpoort * Uitgeverij Karmijn * 192 p * 18,95 euro * ISBN 978 94 9216 811 5.

*
Angel
Najaar 1900. Angel – voluit Angelica Deverell – is vijftien jaar wanneer haar juffrouw op school haar ervan verdenkt plagiaat te hebben gepleegd bij het schrijven van een opstel. Ten onrechte, zo blijkt, al staat Angel erom bekend dat zij een leugentje niet schuwt. Die vloeien gewoonlijk voort uit haar ongebreidelde fantasie waarin ze zichzelf ziet als van adellijken bloede en de rechtmatige erfgename van ondermeer een statige patriciërswoning – Paradise House. Die erfenis was zogezegd aan de neus van haar moeder voorbij gegaan omdat ze ‘onder haar stand was getrouwd’. Haar jong gestor-ven vader heeft Angel niet gekend. Met haar moeder woont ze boven hun kruidenierswinkeltje in Norley, een somber, armoedig dorp. Wanneer de leugens van Angel uitkomen – ze voedde haar fantasie met de verhalen van haar tante Lottie die al 18 jaar als kamenierster werkte voor de dame die op Paradise House woont – weigert het meisje nog langer naar school te gaan. Ze trekt zich terug op haar kamer, begint aan het schrijven van een roman ‘die zal verbazen en haar grote roem zal bezorgen’. Van de echte wereld kent ze niets maar op haar 15de-16de is ‘ervaring slechts een overbodig en verwarrend obstakel voor haar verbeelding’. En ja, het lukt. Na twee afwijzingen vindt ze in Londen een uitgever die haar roman, mits enkele aanpassingen, wil publiceren. Eigenzinnig als ze is, weigert ze ook maar de kleinste correctie aan haar bijwijlen wegens de bombastische toon toch wel lachwekkend proza. De literaire critici zijn dan ook niet mals voor haar – die recensies vragen om wraak – maar het volk is zot van haar ‘gebeuzel’. De roman wordt een succes. Er volgen andere boeken, allemaal op hetzelfde stramien gebouwd en het geld vloeit binnen. Norley wordt geruild voor een chiquere buurt. Niets staat Angel, nu ze bereikt heeft waarvan ze altijd droomde, nog in de weg. Alleen misschien zijzelf… En wat heeft ze gezien in Esmé, een flierefluiter en neef van een schatrijke Lord? En wat met Paradise House dat door de bejaarde bewoonster verlaten werd en leeg staat?
De roman Angel die in Engeland verscheen in 1957 kreeg recent voor het eerst een Nederlandse vertaling. Het is een geweldig boek waarin op een typisch Britse manier ontroerende en grappige momenten elkaar afwisselen. Het hoofdpersonage Angel is zeker niet de sympathiekste van de hoop, maar toch kun je haar als lezer(es) niet veroordelen, wekt ze zelfs vaker je medelijden op. Natuurlijk speelt het verhaal zich af in een tijd die nu ver achter ons ligt. Maar we weten hoe goed de Engelsen zijn in het zich terugcatapulteren naar die periode van eind 19de – begin 20 ste eeuw.
Over wie we nu nog niet gesproken hebben is de auteur. Het is een vrouw die Elisabeth Taylor (1912 – 1975) heet, een naam die ongetwijfeld associaties oproept met de veel beroemdere Hollywood actrice. ‘OnzeElisabeth was haar tegenpool. Zij leidde een rustig leventje op het Engelse platteland met haar man en twee kinderen en hield zich verre van het societyleven. In totaal schreef ze twaalf romans, vier verhalenbundels en een jeugdboek. In 2009 verscheen een uitgebreide en bovendien uitmuntende biografie over haar leven hoewel ze vlak voor haar dood al haar persoonlijke correspondentie had vernietigd. Pas laat werden haar kwaliteiten als schrijfster erkend. Door vele collega-auteurs wordt ze nu een van de meest ondergewaardeerde schrijfsters van de 20 ste eeuw genoemd. Angel is een prachtige kennismaking met haar.
Elisabeth Taylor (vert. Mieke Prins) * Angel * Uitgeverij Karmijn * 320 p * 24,95 euro * ISBN 978 94 9216 808 5.
Katelijne
*
Alle besproken boeken zijn verkrijgbaar bij De Wase Boekhandel, Grote Markt, Sint-Niklaas.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *