Complotdenkers – 't Scheldt

Complotdenkers

Complotdenkers

Leesbaar, vermakelijk, hilarisch… Het zijn drie bijvoeglijke naamwoorden die toepasbaar zijn op het boek Complotdenkers van de Nederlandse journalist Maarten Reijnders waarin hij zegt te willen wijzen op het gevaar van het geloof in samenzweringstheorieën. Het werk gelezen, kon ik me niet van de indruk ontdoen dat weer maar eens rechtse, conservatieve krachten (al lijkt het woord populisten tegenwoordig meer in zwang) in de persoon van een Donald Trump of een Geert Wilders als kop van jut worden gezien. Gelukkig maar, amuseerde Reijnders zich in zijn boek overwegend met uitgesproken Nederlandse (en niet direct politieke) affaires al konden de moord op J.F. Kennedy en de aanslagen op de Twin Towers in 2001 natuurlijk niet ontbreken.
Als we al van een hoofdpersonage kunnen spreken in dit boek is dat zeker gewezen NRC Handelsblad journalist Micha Kat. Hij vecht al sinds vele jaren en dat op het scherp van de snee een oorlog uit met Joris Demmink, de hoogste ambtenaar op het kabinet van justitie, die hij beschuldigt van kinder- en machtsmisbruik. Omdat deze beschuldigingen echter steeds worden weggewuifd is Kat gaan geloven in een groot complot, een geloof waarvoor hij dankzij zijn blogs talrijke volgelingen heeft gevonden.
Voor Reijnders toont de zaak Kat – Demmink aan dat complotdenkers gevaarlijk kunnen zijn (in dit geval voor de persoon van Demmink) ‘al is dit natuurlijk nog maar klein bier tegenover bijvoorbeeld de ontkenners van het bestaan van HIV/AIDS (die vooral in Afrika ontelbare doden op hun geweten hebben) of van de verandering van het klimaat’.
Andere complotdenkers die door de auteur worden opgevoerd zijn ondermeer een anti-vaccinatie-activiste (vaccins zijn dodelijk) die er ook van overtuigd is dat de Holocaust zwaar wordt overdreven, de stichter van een politieke partij die de luchtmacht wil inzetten tegen ‘chemtrails sproeiende vliegtuigen’, een succesvolle ondernemer die meent de moord op J.F. Kennedy te hebben opgelost enz… Tussendoor legt Reijnders ook uit hoe een samenzweringstheorie kan worden herkend en waarom iedereen wel eens geneigd is om te vallen voor de verleiding van een complottheorie, zeker op een moment dat wereldwijd al maar meer mensen de betrouwbaarheid van de klassieke media in vraag beginnen te stellen.
Maarten Reijnders * Complotdenkers * Uitgeverij Aspekt * 303 p * 19,95 euro * ISBN 978 94 6338 066 9.
*
De particratie
De particratie, een boek van de Nederlandse historicus en politicoloog Arnout Maat (1992), gaat over de verstrekkende macht van de politieke partijen in de machtspolitieke realiteit van vandaag. De inhoud is toegespitst op Nederlandse toestanden die echter in weinig of niets blijken te verschillen van de situatie in België. Ook bij ons immers hebben al zeer lange tijd niet de burgers, maar de politieke partijen het laatste woord in de besluitvorming. Maat , van mening dat de rol van de particratie tot dusver onderbelicht bleef in het debat over de huidige ‘crisis van de democratie’, schreef het boek in een poging daar verandering in te brengen. Niet zo vreemd dat hij in het laatste hoofdstuk van het boek dan ook een aantal suggesties doet om de macht van de partijen in te perken en om de, nochtans meer dan ooit mondige, burger aan te sporen de macht op de partijen te heroveren.Minder particratie, meer democratie. Dat is het normatieve uitgangspunt van Maat’s boek na de vaststelling dat de particratie de afgelopen decennia aan macht heeft gewonnen maar aan legitimiteit heeft ingeboet. Aangezien een particratisch bestel leunt op massale participatie binnen partijen en burgerlijke hechting aan diezelfde partijen, zijn ontwikkelingen van leeglopende partijen en een vergrote stemvolatiliteit nadelig voor het draagvlak van de particratie. Tegelijkertijd zijn burgers beter geschoold en mondiger dan ooit, wat zich uit in participatie op vele terreinen buiten de oude partij-instituties. Het politieke systeem loopt dus achter op de wensen van de burgers, een explosieve situatie die bestreden dient te worden met het implementeren van meer democratie in het stelsel.
Daar de partijen zichzelf niet in hegemoniale macht zullen beknotten zocht Maat naar mogelijkheden om spoedig een democratisch constitutioneel moment te laten plaatsvinden. De beste kans van slagen heeft volgens hem de op nationale schaal georganiseerde infiltratietechniek waarbij burgers partijlid worden om de partijen ertoe te dwingen democratische standpunten in te nemen. Ook bindende referenda – waarbij het volk het laatste woord heeft – zijn een mogelijkheid.
Het afschaffen van het beroep van politicus is echter geenszins de bedoeling van Maat. Politici, zo schrijft hij, vervullen een nuttige taak wanneer zij hun achterban naar eer en geweten representeren. De meest democratische manier om die representatieve functie vorm te geven is nog altijd via het aloude systeem van verkiezingen. Maar die moeten dan wel anders georganiseerd worden, bijvoorbeeld met open kieslijsten waarbij per partij simpelweg de kandidaten met de meeste stemmen de op het oog hebbende zitjes veroveren. De verantwoording die ze daardoor nog moeten afleggen tegenover hun partij zou veel kleiner worden, die tegenover de burger (de kiezer) veel groter. Terzelfdertijd zou ook het verdelen van baantjes in regering of openbaar bestuur niet langer aan de partijen mogen worden overgelaten en zouden politici niet meer tussentijds hun zetel mogen verlaten om een betere
baan in te palmen in de publieke sector of het bedrijfsleven.
Al is op sommige voorgestelde oplossingen en conclusies van Maat zeker kritiek mogelijk, in zijn geheel is ‘De particratie’ een interessant boek dat vlot wegleest en dat wat structuur en bronnen-materiaal betreft, sterk scoort.
Arnout Maat * De particratie * Uitgeverij Aspekt * 231 p * 19,95 euro * ISBN 978 94 6338 072 0.
*
Ik, Frederic Brandnetel
Ik, Frederic Brandnetel is de allereerste, literaire roman van het schrijversduo Mark Doornaert uit Turnhout en de meestal in Antwerpen verblijvende Nederlander Rolf van der Leest. Het boek schetst het leven van de (fictieve) intellectuele denker en filosoof Frederic Brandnetel (Nobelprijswinnaar literatuur, erudiet kenner van Arthur Schopenhauer en liefhebber van de lyrische gezangen van U2), die in de herfst van zijn leven, zijn filosofisch vitalisme loslatend, toegeeft aan zorgwekkende vreet-en drinkgewoontes en aan een dwangmatige drang naar vrouwen die hij slechts als lustobject ziet. Zijn lichaam vervalt tot een ruïne en zijn brein verwordt tot twee getormenteerde hersenhelften. Gaandeweg wordt in het met psychologie, filosofie en seks doorspekte boek het gemankeerde leven van de ooit zo ijdele filosoof ontrafeld tot duidelijk wordt dat hij slechts op zoek is naar antwoorden uit zijn verleden en zijn onbegrijpelijke ik.
Doornaert en Van der Leest slagen er in de lezer(es), ver voorbij zijn (haar) comfortzone, mee te sleuren in deze psychologische thriller met een krachtig en verbijsterend slot.
Op de cover van het boek prijkt de indringende tekening ‘De ontsteltenis’ van  de Antwerpse kunstenares Catherina Bettens.
Mark Doornaert en Rolf van der Leest * Ik, Frederic Brandnetel * Uitgeverij Aspekt * 170 p * 16,95 euro * ISBN 978 94 6338 064 5.
Katelijne

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *