Bühne: twintig jaar uitgeverij Aspekt – 't Scheldt

Bühne: twintig jaar uitgeverij Aspekt

Eind 2014 verscheen het eerste nummer van Bühne, een breeddenkend tijdschrift voor – en over literatuur en cultuur. Initiatiefnemer was Perry Pierik, historicus en bezielende kracht achter de uitgeverij Aspekt die hij twintig jaar geleden, doof voor de moeilijkheden die hem voorspeld werden, uit de grond stampte. Recent verscheen het derde nummer van het in boekvorm uitgege-ven periodiek waarin ruim plaats ingeruimd werd voor het nu pas achter de rug zijnde jubileumjaar van Aspekt.Bezige bij Perry Pierik – naast uitgever en historicus is hij ook de auteur van verscheidene boeken, meestal gelinkt aan de Eerste- en Tweede Wereldoorlog, het interbellum en hedendaagse geschiedenis, en waagt hij zich soms zelfs aan poëzie – verhaalt in Bühne 3 in het kort de geschiedenis van ‘zijn’ uitgeverij die in twintig jaar tijd uitgroeide tot een robuuste onderneming met momenteel zowat 1 400 titels van een duizendtal auteurs in het fonds.

Ruim vertegenwoordigd daarin zijn de historische boeken (denk maar aan de series over WOI en WOII) zodat men gerust kan stellen dat Aspekt met voorsprong de historische uitgeverij van Nederland is geworden. Maar ook de fictie en zelfs de dichtkunst worden bij Aspekt niet stiefmoederlijk behandeld. Heel wat beginnende schrijvers kregen er hun eerste kans op publicatie. Deze verscheidenheid maakt dat Aspekt moeilijk onder één noemer te vatten is en het fonds door zijn gevarieerdheid zelfs verwarrend kan overkomen. De woorden algemeen en libertijns zijn er nog het best op toepasbaar (met dank aan Bert van Nieuwenhuizen) met daarboven in vergulde letters het begrip ‘vrijheid van meningsuiting’. En niet altijd werd Pierik dit in dank afgenomen…Naast de beschrijving van hoe hectisch een dag op een uitgeverij kan zijn door productieplanner Sylvia Kamerbeek heeft Bühne 3 nog heel wat te bieden. Zo is de literatuur er goed in vertegen-woordigd met drie reisverhalen van Ezra de Haan, een gevoelig verhaal van Marléne Hommes en een kort verhaal van Hans Dütting. De Bruggeling Bart Haers heeft het in een ‘opiniestuk’ over de ‘invloed van het vulgair-Marxisme’ in de literatuur en ook de Duitse schrijvers Thomas Mann en Friedrich Sternberg passeren de revue. Voor elk wat wils dus, net zoals het geheel van publicaties van de jarige uitgeverij.‘Ad multos annos’, Perry.Verscheidene auteurs * Bühne 3 * 20  jaar uitgeverij Aspekt * Uitgeverij Aspekt * 140 p * 9,95 euro * ISBN 978 94 6153 848 2.
*Astrid Lindgren
Oorlogsdagboek 1939 – 1945Astrid Lindgren (1907 – 2002), moeder van twee kinderen, was een gewone, op een advocatenkantoor werkende  Zweedse huisvrouw toen op 1 september 1939 nazi-Duitsland Polen binnenviel. Pas vele jaren later zou zij met haar kinderboeken over ondermeer Pippi Langkous, wereldberoemdheid verwerven. Op dat ogenblik dacht ze er trouwens niet aan ooit schrijfster te worden. Op 3 september, nadat Engeland en Frankrijk op hun beurt de oorlog aan Duitsland hadden verklaard, nam zij zich wel voor de gebeurtenissen bij te houden in een dagboek dat ze pas begin 1946 zou voltooien. Gedurende die zes jaar had ze, in een duidelijk en sierlijk handschrift, 17 in leder gebonden schriftjes volgeschreven. Tot 2013 werden deze bewaard in een rieten mand op haar thuisadres in Stockholm. In 2015 volgde de publicatie ervan in Zweden in een transcriptie van haar dochter Karin Nyman. Recent werd ook de Nederlandse vertaling van Lindgrens ‘oorlogsdagboek’ op de markt gebracht door uitgeverij Ploegsma (Amsterdam).Vanaf de eerste regels is het klaar dat Lindgren haar dagboek schreef puur voor zichzelf en om duidelijkheid te scheppen in wat er gaande was. Ze beoogde daarbij een zo volledig mogelijke rapportage: uit kranten en tijdschriften knipte ze artikelen, berichtjes en foto’s die ze, soms aangevuld met kaarten om de oorlogshandelingen inzichtelijk te maken, in haar dagboek plakte.  Lindgren had bovendien de beschikking over een unieke bron die haar een diep inzicht gaf in hoe mensen – zowel in het neutrale Zweden als in de bezette landen – de oorlog beleefden.Vanaf 1940 immers werd ze tewerkgesteld bij de brievencensuur die door de overheid in het leven was geroepen met de bedoeling zowel activiteiten van landverraad als potentieel schadelijke loslip-pigheid uit de binnen- en buitenlandse correspondentie te filteren. Hoewel ze over deze werkzaamheden niet mocht schrijven of praten vinden we in haar dagboek – dat alleen door haarzelf gelezen werd – toch letterlijk geciteerde zinnen uit die brieven terug. Meestal zijn het aangrijpende getuigenis-sen van burgers die door de oorlog getroffen zijn, niet in de laatste plaats van Joden.In tegenstelling tot het ‘wir haben es nicht gewüsst’ van na de oorlog, blijkt de ‘simpele Zweedse huisvrouw’ wel vrij goed op de hoogte van het lot van de Joden in Polen en Duitsland.Al in november 1940 immers schreef ze over de concentratiekampen in Oranienburg en Buchenwald. En twee jaar later zegde ze over de verschrikkelijke situatie van de Joden dat die op waarheid berust ‘daar ik dat zelf op mijn werk (het censureren van brieven) kan vaststellen’.Ook het feit dat Astrid Lindgren een vrouw is en moeder, geeft aan het dagboek een extra dimensie. Zo vermeldt ze hoe er bij het uitbreken van de vijandelijkheden op grote schaal gehamsterd wordt, beschrijft ze de angst van haar kinderen om wat er zich buiten afspeelt, de honger die anderen leden enz…Maar ook de humor ontbreekt niet, misschien om de niet aflatende dreiging met ironie te bezweren: zo heeft ze het bv. over ‘de lieve, kleine Hitler’ of over ‘hoe de Japanners de boel flink op stelten zetten’ wanneer ze eind 1942 Pearl Harbour aanvallen…Het Oorlogsdagboek van Astrid Lindgren is een uniek document, boeiend en verrassend genuanceerd. In de tekst is bovendien al meer dan een glimp op te vangen van de grote schrijfster die ze later zal worden.Astrid Lindgren (vert. Janny Middelbeek – Oortgiesen) * Oorlogsdagboek 1939 – 1945 * Uitgeverij Ploegsman * 265 p * 24,99 euro * ISBN 978 90 2167 502 2.
Katelijne***

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *