977 KA – 't Scheldt

977 KA

We konden live op televisie zien wie zich allemaal met een afkeurend gezicht verdrong voor de camera’s. Maar de aartsbisschop bleef filosofisch. De oude Israëlieten kenden een wrekende god, die zijn volk strafte met honger, epidemieën, overstromingen en ander onheil. Maar Léonard gelooft niet meer in een rechtstreekse goddelijke straf, het is eerder immanent, zegt hij, ingebakken in de natuur als het ware. Dan lijden de onschuldigen samen met de schuldigen. En Léonard trekt de vergelijking met de natuur door wanneer hij zegt dat het is ‘zoals we op het ecologische vlak soms de rekening gepresenteerd krijgen voor wat we het milieu aandoen. Slecht omgaan met de fysieke natuur brengt haar ertoe ons op onze beurt slecht te behandelen’.

Zo denk ik er ook over. Wij gáán de rekening gepresenteerd krijgen voor overbevolking, overbevissing, kortom voor de uitputting van de aarde. Immanente gerechtigheid.
Léonard had de overstroming in Pakistan als voorbeeld kunnen noemen. De ramp treft twintig miljoen mensen in een gebied waar er honderd jaar geleden tien keer minder woonden. Pakistan groeide van 20 naar 200 miljoen mensen. Het is geen progressieve gedachte dat de mensen zelf dat soort zondvloed over zich halen, maar ik wil mijn onprogressieve redenering toch nog eens formuleren. Onze ecologische voetafdruk in Europa bedraagt 4,7 hectare; in het Midden-Oosten en Centraal-Azië is dat 2,3 hectare. Wij zijn dus op het eerste gezicht dubbel zo vraatzuchtig als die sukkelaars daar, die zich altijd verongelijkt voelen. Maar als we de cijfers dynamisch in de tijd bekijken, wordt het beeld heel anders. Europeanen en Amerikanen leven boven hun mogelijkheden, dat moeten we niet ontkennen, maar hun aantal groeit tenminste niet meer. Een land dat nog de helft zuiniger leeft maar in twintig jaar in aantal verdubbelt, dat komt op hetzelfde neer alsof het in die tijd zijn verbruik per hoofd zou verdubbelen. In werkelijkheid is het veel meer. Als we als vertrekpunt het jaar 1945 nemen, het jaar van de oprichting van de Verenigde Naties, dan kunnen we precies zien welke volkeren buitensporig gegroeid zijn voor het land dat ze toen toegewezen kregen als het hunne.
Zullen we Léonard als volgt vertalen: ‘Ik zie in deze overstroming dus geen straf, hoogstens een soort immanente gerechtigheid’. Als de aarde zich op wereldschaal wreekt, zal de crisis groot zijn in Europa. We zullen in de winter terug met een dikke trui rond een zuinig kacheltje zitten. Maar in sommige andere delen van de wereld zal de ramp onoverzichtelijk zijn.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *