961 Ephi – 't Scheldt

961 Ephi

mijn aangeboren pessimisme te laten varen en alle perifere belangen terzijde te schuiven. Het doel – vrede – heiligt de middelen. genocide
Toch heeft de ondertekening van een protocol tussen Armenië en Turkije, afgelopen weekeinde in Zürich, mij volstrekt koud gelaten. Geen traan en geen warme gloed om mijn hart. Erger nog: tot aan de vertraagde ondertekening van het document, drie uur later dan gepland, heb ik gehoopt dat het feestje niet door zou gaan. Het feestje was vooral dat van de VS en Rusland die hun hoogste diplomaten (Hillary Clinton en Sergei Lavrov) naar Zürich hadden gestuurd. Beide landen hebben belang bij een normalisatie tussen de vijandige volken die bijna een eeuw in haat en wrok leefden. Meer stabiliteit in de regio is onder andere goed voor de vrije doorvoer van olie.
Maar het openstellen van de grenzen tussen Armenië en Turkije is natuurlijk ook een zegen voor het eerste land dat zijn isolement zo kan doorbreken. Nee, wat mij het meest dwars zat was het gemak waarmee Turkije, bijna een eeuw na de massaslachting op 1 tot 1,5 miljoen Armeniërs, wegkwam.
Het kwam niet verder dan een commissie die archieven van beide landen zou bestuderen om vast te stellen of er wel of niet een genocide heeft plaatsgevonden. Alsof er niet genoeg bewijs bestaat voor de volkerenmoord die destijd door het nationalistische Turkse regime werd gepleegd. Alsof we niet over voldoende materiaal beschikken van de horror die in Armeense dorpen, in deportatiekampen en op de deportatieweg naar Syrië plaatsvond. Tussen alle getuigenissen uit die tijd is er een die mij is bijgebleven.
Het betreft die van de Duitse consul in Mosul die op de deportatieweg naar Aleppo een ongelofelijke hoeveelheid afgehakte kinderhanden had gezien. Er lagen genoeg Armeense handjes, zo zei hij, om een flink stuk weg te plaveien.
De wereldgeschiedenis barst van wreedheden die het voorstellingsvermogen te boven gaan. En om vreedzaam met elkaar te kunnen leven is het goed om de ballast uit het verleden eens en voorgoed ergens te laten staan. Maar niet eerder dan dat verantwoordelijkheden worden gedefinieerd en erkend. Ik ken genoeg nabestaanden van Armeense slachtoffers die de genocide op hun volk niet uit hun hoofd en leven kunnen zetten.
Omdat de opeenvolgende Turkse regeringen en autoriteiten tot op de dag van vandaag de waarheid geweld aan doen. Ik weet dat een vergelijking met de Holocaust absurd kan klinken. Maar hoe dieper en wranger zou het leed van slachtoffers en hun nabestaanden vandaag niet zijn als het Duitse volk en zijn bestuurders hun verantwoordelijkheden niet zouden hebben erkend. Als men zou beweren dat er geen sprake was van een genocide op Joden en dat slachtoffers bijna op een ‘natuurlijke’ manier, vooral door ziektes en honger, omkwamen? Ja, het klinkt absurd.
Net zoals het (nu al betwiste) recente akkoord, in de ogen van miljoenen Armeniërs uit de diaspora.
***
Onze dank aan Sylvain Ephimenco en de krant Trouw voor hun toelating tot overname van deze column.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *