953 Ros – 't Scheldt

953 Ros

De joodse levenscyclus

Afkortingen:

PHF = paar euro’s

PDF = tientallen euro’s

PTDF = honderden euro’s

PHDF = duizenden euro’s

PMF = tienduizenden euro’s.

De geboorte. Ofschoon de geboorte van het joodse kind taksvrij is, beginnen de specifieke joodse uitgaven reeds op de leeftijd van acht dagen bij de besnijdenis. Op de vooravond komen kinderen voor de wachnacht (= waaknacht) bij de baby om er gebeden op te zeggen. Zij worden vergoed met snoeppakjes (PHF). De rituele besnijder, die de besnijdenis doorvoert, bedrijft weliswaar een mitsva (Bijbels gebod) of een goede daad door een joodse boreling te besnijden en mag er zich stricto iure niet voor doen betalen, maar er bestaat een dwingend gebruik om hem voor zijn ‘tijdverlies’ te vergoeden (PDF). Bij de ceremonie hoort een receptie (PDF) en een feestmaal (PTDF). Drie dagen na de ceremonie is het de gewoonte dat de vader van het kind in de synagoge een receptie geeft om zijn vreugde te delen en de Almachtige te bedanken voor het goede verloop van de ingreep (PDF).
Bij een eerstgeboren jongen hoort een pidjon haben (= vrijkopen van de zoon), waarbij de vader zijn kind vrijkoopt uit handen van een kohen (priester). Immers schrijft de Thora voor dat de eerstgeboren jongen aan de kohen toebehoort. Bij de kwestige ceremonie, die op de leeftijd van 30 dagen gehouden wordt, biedt de vader van het kind aan een door hem aangezochte priester(afstammeling) vijf zilveren munten aan om zijn kind vrij te kopen en doorgaans wordt aan de priester nog wat geld toegestopt voor zijn aanwezigheid, hetzij omdat hij in geldnood verkeert hetzij omdat hij een hoogwaardigheidsbekleder is (PDF). Hierop volgt een feestmaaltijd (PTDF).
Bij de geboorte van een meisje biedt de vader een receptie in de synagoge aan op de Sabbat die volgt op de geboorte (PDF).

Chalaka. Op driejarige leeftijd wordt het joodse jongentje voor het eerst geschoren. Dit gebeurt dikwijls bij en door een Rebbe wat steeds gepaard gaat met geldelijke giften, doorgaans gesolliciteerd door de omgeving van de heilige man (PDF -> PTDF). Tevens biedt de vader een kleine kiddoesh (receptie) in de synagoge aan (PHF).
Er zijn nog andere overgangsrituelen zoals het ‘begeleiden’ van het kind gewikkeld in een gebedssjaal naar de cheider om er vertrouwd gemaakt te worden met het lernen (= leren), waarvoor eveneens naar de geldbeugel moet gegrepen worden. (PHF).

Choemash-se’oedo. Op vijfjarige leeftijd wordt de joodse jongen symbolisch vertrouwd gemaakt met het leren van de bijbel. Dit gaat gepaard met een ceremonie in de cheider.

De bar-mitsva. Wanneer een zoon de leeftijd van 13 jaar bereikt, wordt hij religieus meerderjarig en wordt zijn communiefeest of bar-mitsva gevierd. Dit gebeurt in de synagoge op de Sabbat, alwaar de jongen en de meeste van zijn familieleden en vrienden opgeroepen worden naar de Thora tijdens de sabbatale voorlezing van de Bijbelportie van de week. Naar aanleiding hiervan worden de opgeroepenen uitgenodigd om een geldelijke gift te doen, die in het openbaar wordt afgekondigd (in totaal PTDF). De synagoge en/of de Rabbijn (en soms ook de voorzanger) verwachten een aanzienlijke bijdrage van de feestvierder, bovenop de geldelijke giften door de verschillende voornoemde opgeroepenen (PTDF). Dit gebeurt aan de hand van een beleefdheidsbezoek ten huize van de Rabbijn en van de Oppervoorzanger aan wie een omslag met een geldelijke gift wordt overhandigd (PDF).Na de synagogendienst volgt een kiddoesj rabe (= grote receptie) (PTDF -> PHDT). Bij het communiefeest hoort ook een feestbanket dat doorgaans met grote luister wordt ingericht (PTDF -> PHDF, soms PMF).
De bar-mitsva jongen dient op zijn communie voorbereid te worden, omdat hij uit de Thora moet voorlezen en een redevoering houden. Hiervoor wordt een privéonderwijzer ingehuurd die enkele maanden vóór het feest met de voorbereidingen begint (PTDF). De vader dient ook gebedsriemen aan te kopen, die de jongen voortaan als ritueel volwassene dagelijks voor het gebed zal aantrekken (PDF).
Sommigen vieren ook bas-mitsva, d.i. de religieuze maturiteit bij meisjes op twaalfjarige leeftijd, wat met even grote luister wordt ingericht (PTDF -> PHDF, soms PMF). Hoe dan ook, bij elke Simche wordt de baal-sim-che door talrijke weldadigheids- en onderwijsinstellingen aangesproken om zijn vreugde met anderen te delen en substantiële giften te doen ten bate van deze organisaties (PTDF).

De shiddoech. Tot de aanloop naar het orthodoxe huwelijk behoort de koppelarij. Een shadchan (= koppelaar) biedt zijn diensten aan om een jongen en een meisje aan elkaar voor te stellen, na het fiat van beide families te hebben gekregen.
Het is reeds in dit stadium dat de krachtlijnen van het financieel akkoord tussen beide families tot stand komt. Als de koppelaar resultaat boekt, is hem shadchones-geld verschuldigd (PTDF -> PHDF).

Richtlijnen van de Machsike Hadass m.b.t. dwingende inperking van de faste waarmee feestvieringen worden georganiseerd.
Deze richtlijnen bleven echter dode letter, omdat de decreterende Rabbijnen niet de daad bij het woord voegden en niet weigerden deel te nemen aan vieringen die indruisten tegen de Rabbinale richtlijnen.

De verloving. De verloving bestaat meestal uit een belofte, d.i. het akkoord dat beide families aan elkaar geven, waarop een geïmproviseerde receptie volgt. Familieleden en goede vrienden worden na de wort (die in intieme familiekring plaatsvindt) telefonisch opgetrommeld en komen mazeltov wensen (PDF -> PTDF). Enkele dagen (of weken) later volgt een georganiseerde receptie thuis, meestal in een feestzaal, waaraan een wijde kring aan vrienden en kennissen worden uitgenodigd (PTDF -> PHDF) .

Het huwelijk. De viering van het joodse huwelijk gebeurt zowel in de synagoge als in een feestzaal en de huwelijksvieringen duren zeven dagen. Bovendien heeft op de Sabbat vóór het huwelijk de oproep plaats en wordt de chosson (= bruidegom) naar analogie met de hoger beschreven bar-mitsva voor de Thoralezing opgeroepen samen met familie en gasten (geldelijke giften: PTDF in totaal) en volgt een grote receptie (PTDF -> PHDF, soms PMF). Hij wordt ook bekogeld met snoeppakjes die vanuit de damesgalerij naar beneden worden gegooid (PDF). Voor de bruid wordt een Shabbes Kalle georganiseerd, waarbij de vriendinnen en leeftijdsgenoten komen deelnemen (PDF).
Bij de huwelijksinzegening (choepa = baldakijn) wordt de kessoebo (= huwelijkscontract) getekend, met de geldelijke verplichtingen waartoe de bruidegom zich jegens zijn bruid verbindt (PHDF -> PMF).
De ceremonie vindt plaats in de synagoge (soms in een zaal) en wordt gevolgd door een grote receptie (PTDF -> PHDF). De huwelijksinzegening gebeurt pas na betaling van Rechash, de huwelijkstaks aan de Machsike Hadass (PTDF -> PHDF).

Aankondiging m.b.t. de huwelijkstaks
De joodse gemeente, de officiërende Rabbijn alsook de koster en de voorzanger dienen allemaal in het feest te delen.
Evenals bij bar-mitsva vieringen, wordt ook n.a.v. huwelijksfeesten een beleefdheidsbezoek gebracht aan Rabbijn en Oppervoorzanger met envelop (PTDF -> PHDF). Op de dag van de huwelijksinzegening wordt een groot banket gehouden, doorgaans voor een paar honderden gasten (PHDF -> PMF). Op de zes dagen die volgen worden de sheva brochos (= letterlijk de zeven zegen) ingericht. Dit zijn kleinere feestmaaltijden van doorgaans enkele tientallen familieleden, vrienden en kennissen (soms een honderdtal of meer) (PTDF).
De huwbare leeftijd bij religieuze Joden ligt relatief laag, zodat het koppel zeer zelden in zijn eigen onderhoud kan voorzien. Bovendien is het de gewoonte in orthodoxe kringen dat de man levenslang of op zijn minst een paar jaar na het huwelijk blijft lernen (= joodse studies) en alleszins geen beroepsopleiding heeft genoten. Zowel in het ene als in het andere geval gaat een huwelijk in onze kringen steeds gepaard met een financieel plan tussen beide families om ervoor te zorgen dat het koppel en de kroost die vrij vlug zal volgen onderdak, kost en inwoon hebben. Dit kost pakken geld (PMF). Ontelbare ouders dienen hiervoor naar de bedelstaf terug te grijpen (Hachnosas Kalle, heet dit dan), die dan bij ons komen aankloppen voor materiële hulp (PHF -> PDF).

De echtscheiding. Een religieuze Get (= echtscheiding) kost geld. Indien alles minnelijk verloopt, dient een Rabbinaat en een sofer (= Schriftgeleerde) geremunereerd te worden (PTDF). Bij een conflictuele Get is het dikwijls een zaak van chantage door de echtgenoot, die naar joods recht over het alleenrecht beschikt de echtscheiding toe te kennen of te weigeren. Zeer (te) dikwijls laten de echtgenoten zich hiervoor rijkelijk vergoeden (PMF).

De koosjere keuken. Door het Bijbelverbod op consumptie van melk en vlees samen, moet de godvruchtige Jood een dubbele keuken inrichten met twee soorten serviezen, eetgerief, ovens, kookplaten, spoelbakken, wastafels en soms twee gescheiden koelkasten (PTDF). Het verbod op gezuurd deeg en brood op Pessach, maakt dat men ook voor Pasen apart keukengerief nodig heeft (voor melk en vlees) (PTDF). Sommigen richten zelfs een volledige paaskeuken in (PHDF).

Restaurantbezoek. Ook hier moet de vrome geloofsgenoot veel hogere prijzen neertellen voor een etentje. Van een goedkope fastfood restaurant kan de religieuze Jood alleen maar dromen.

Ziekenhuisverblijf. Een Jood die in een ziekenhuis opgenomen wordt kan alleen aanspraak maken op koosjere voeding, mits betaling van € 12 per maaltijd aan de Centrale, die deze dienstverlening verzorgt.

De laatste rust. Een overlijden is voor de Jood niet alleen gevoelsmatig een pijnlijke zaak, maar tevens een ernstige financiële punctie voor de overlevenden. Onmiddellijk na het overlijden moet het lijk rond de klok bewaakt worden, wat doorgaans gebeurt door een professioneel (PTDF). Uitgerekend op dat pijnlijke moment beginnen mensonterende traktaties tussen leden van de joodse gemeente Machsike Hadass (een wereldkampioen op dit gebied) en de rouwenden m.b.t. de prijs die betaald zal moeten worden voor de aankoop van een graf en de teraardebestelling. Hierbij wordt de overledene op zijn vermeende rijkdom ‘geschat’ en wordt de dodenbelasting dienovereenkomstig gevestigd (PHDF -> PMF).
Het gaat dus niet om de prijs van de teraardebestelling, maar werkelijk om een postume dwingende tol aan de gemeente Machsike Hadass, die niet vatbaar is voor discussie of beroep. De gemeente beschikt over een zeer doeltreffend overtuigingsmiddel op de ontredderde familie: zonder de betaling, geen teraardebestelling op het joodse kerkhof en geen rituele wassing (= tahare). Deze taks wordt ook geheven op zij die zich in Israël laten begraven, nu de rituele wassing hier ten lande dient te gebeuren. Twaalf maanden na het overlijden is het de beurt aan de plaatsing van de matseivo (= grafsteen) (PTDF).
Om het jaar op de Yahrzeit (= verjaardag van het overlijden) geven de afstammeling een tikkoen (= een drink) in de synagoge (PHF) en sommigen houden een gezamenlijke maaltijd met een minjan (= gebedsquorum van 10 religieus meerderjarige mannen) (PDF). Het is ook gebruikelijk om op deze dag een bezoek te brengen aan het joodse kerkhof in Putte (Nederland), waar Antwerpse Joden begraven worden. Bij gebrek aan openbaar vervoer kan dit enkel met de eigen personenwagen of per taxi (PDF).

Bij elk bezoek aan de begraafplaats verwacht ook de niet-joodse conciërge een fooi. Deze laatste staat tegen vergoeding ook in voor het onderhoud van de grafstenen (PDF).
***

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *