952 Ephi – 't Scheldt

952 Ephi

Verbaasd was ik wel, toen ik de demissionaire premier Balkenende tijdens de presentatie van het CDA-verkiezingsprogramma de woorden van John F. Kennedy hoorde citeren: ‘Vraag niet wat jouw land voor jou kan betekenen, maar wat jij voor je land kan betekenen’.

Een vereiste bij zulke krachtige oneliners is wel dat ze naadloos moeten passen in de context waarin ze worden gedeclameerd. Anders kunnen ze anachronistisch overkomen, een tikkeltje overtrokken en zelfs wereldvreemd. In dit geval zou het ook kunnen dat toehoorders met een paar hoofdbrekens worden opgezadeld of, in het ergste geval, in een existentiële crisis worden geworpen.
Uit de mond van JFK had de formule een magische uitstraling. De jonge president, die net was gekozen, straalde hoop en vastberadenheid uit tijdens zijn inauguratietoespraak op 20 januari 1961.
Amerikanen wilden zich al te graag door zijn charisma en enthousiasme laten meeslepen. JP daarentegen verkeert anno 2010 in een hachelijke positie. Het elan is weg. De premier lijkt na vier onvoltooide kabinetten onzeker en versleten.
In plaats van enthousiasme kan het Kennedy-citaat uit zijn mond alleen maar argwaan wekken: wat voor addertje ligt hier onder het gras? En wat kan ik in vredesnaam voor Nederland betekenen? Vechten is uitgesloten. Niet alleen kent het land een diep verankerde pacifistische traditie, maar de enige oorlogsheld die onlangs door de koningin werd onderscheiden, bleek een drugskroeg te runnen. Bovendien zijn er na Uruzgan geen plekken meer waar je eervol voor het vaderland kunt sneuvelen.
Ik kan de woorden van Balkenende natuurlijk louter restrictief opvatten, als een soort alternatieve Tien Geboden.
Nee, beloofd, ik zal geen oude vrouw beroven en de belasting niet ontduiken. Maar ben ik dan automatisch een goede burger die iets voor zijn land betekent? Ik wil ook graag overal spaarlampen ophangen, minder vlees eten of de auto laten staan.
Maar hiermee beteken ik vooral iets voor het milieu dat universeel is, wat niet het geval is met begrippen als land of natie. Ik wil natuurlijk graag iets voor Nederland betekenen. Maar participeren door wekelijks een paar stukjes in een krant te schrijven lijkt me ruim onvoldoende.
Zodoende kwam ik een existentiële crisis terecht. Iedere nacht verscheen het spook van JFK bij mijn bed, met zijn wijsvinger op mij gericht: ‘Don’t ask what your country’. Totdat eergisteren de bezuinigingscommissies hun messen op mijn tafel legden. Toen werd alles duidelijk.
De schade die door hebzucht en speculatie aan het land is toegebracht, kan ik nu helpen herstellen. Ik kan iets betekenen door mijn portefeuille open te trekken, van de renteaftrek af te zien, 775 euro aan medische kosten te betalen, enzovoorts.
In Nederland passen opofferingsgezindheid en vaderlandsliefde altijd in een bepaald financieel plaatje.
Mij best, maar volgende keer moet JP zijn citaten beter uitkiezen. CHURCHILLBijvoorbeeld: ‘Ik heb niets anders te bieden dan bloed, hard werk, tranen en zweet’ (Winston Churchill, 13 mei 1940).

 

Onze dank aan Sylvain Ephimenco en de krant Trouw voor hun toelating tot overname van deze column.
***

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *