ePrivacy and GPDR Cookie Consent by Cookie Consent 913 Sociale Zekerheid – 't Scheldt

913 Sociale Zekerheid

In tegenstelling met vroegere boeken en artikels van Prof. Danny Pieters is dit boek geen nieuw pleidooi voor de communautarisering van (delen van) de Sociale Zekerheid (SZ).

Is de auteur dan afgestapt van die idee? Helemaal niet: ‘Ik ben een groot voorstander van volledige Vlaamse zeggenschap over de sociale zekerheid. Maar de strijd om meer Vlaamse bevoegdheid mag nooit de inhoud uit het oog laten verliezen’ (p. 11) en ‘… we geloven er dus ook niet meer in dat een behoorlijke controle op de eenvormige toepassing van de sociale zekerheidsregelingen doorheen gans België mogelijk is’ (p. 62).boek pietersDe auteur is niet de eerste de beste: als titularis van het basisvak Sociale Zekerheid in de Rechtsfaculteit van de KU Leuven en als secretaris-generaal van het te Leuven opgerichte ‘Europees Instituut voor Sociale Zekerheid, weet hij goed waarover hij schrijft.
In dit boek doet hij tal van nieuwe voorstellen om de SZ ten goede te veranderen. Omdat sommige vroegere situaties geen sociaal antwoord meer vragen, omdat nieuwe vraagstukken dat wel doen, omdat er fundamentele wijzigingen in de samenleving zijn opgetreden en omdat de geldboom niet tot in de hemel groeit: ‘Als we willen dat de sociale zekerheid een rots in de branding blijft, moeten we haar aanpassen aan de gewijzigde branding!’ (p. 157).Die hervormingen zijn niet alleen richtlijnen voor een Vlaamse SZ, doch kunnen ook in de huidige federale SZ doorgevoerd worden.
Het onderscheid tussen niet-arbeidsgebonden regelingen (‘kostencompenserende regelingen of volksverzekeringen’) en arbeidsgebonden regelingen (‘inkomensvervangende regelingen’) maakte hij reeds in 1994 als voorzitter van de ‘Vlaamse Onderzoeksgroep 2002‘.
In de eerste groep bracht hij toen reeds vooral de gezinsbijslagen en de ziektekostenverzekering onder; nu komt daar nog de zorgverzekering bij.
In de tweede categorie groepeerde hij alle vervangingsinkomens, zoals werkloosheidsvergoedingen, pensioenen, uitkeringen wegens arbeidsongeschiktheid bij ziekte en moederschap, bij werkongevallen en bij beroepsziekten e.a.
Die logische indeling werd door de Waalse politici, vakbonden en ziekenfondsen, doch ook door een aantal Vlaamse politici en toplui van hoger genoemde bonden en fondsen met koud water vrees voor meer Vlaamse autonomie, argwanend bekeken en doodgezwegen. Omdat die indeling aanleiding kon geven om – zoals in 1994 reeds door Pieters werd bepleit – de niet-arbeidsgebonden pijler van de SZ toe te wijzen aan de Vlaamse en Franse Gemeenschap.Concreet stelt de auteur nu voor de niet-arbeidsgebonden vergoedingen te financieren met een Algemene Sociale Bijdrage (ASB) – een vast % van het sociaal gecorrigeerd algemeen belastbaar inkomen van de verplicht verzekerden – eventueel aangevuld met een subsidie van de overheid: gezinsbijslagen en gezondheidszorgen zijn immers niet verbonden met arbeid.
De vervangingsinkomens daarentegen zijn wel arbeidsgebonden: daarom stelt hij voor de financiering ervan, zoals nu, verder te laten verlopen met bijdragen uit arbeid en aangepaste modulering volgens de drie onderscheiden statuten (werknemers, zelfstandigen en ambtenaren) met de bijkomende boodschap dat die verrichtingen zelfbedruipend moeten zijn.Hij doet bovendien een opmerkelijk bijkomend voorstel: de ‘basis-inkomensverzekering’ met een inkomen gelijk aan dat van het leefloon van de bijstand, toegankelijk voor personen tussen 18 en 65 jaar. Die zou gefinancierd worden uit dezelfde bron als de volksverzekeringen, dus de ASB, eventueel aangevuld met overheidssubsidies.
De grondvereiste voor die basis-zorgverzekering is werken naar vermogen of zich inspannen om daarna te kunnen werken.
Als doelgroepen stelt hij voor: zij die maatschappelijk erkend, doch onbetaald werk verrichten (bvb. zorg voor kleine kinderen, zieke huisgenoten…), zij die binnen hun lichamelijke of geestelijke mogelijkheden arbeid verrichten die leidt tot onvoldoende inkomen, en zij die een traject doorlopen dat gericht is op arbeidsinschakeling (bvb. taalcursussen, bijscholingen, trajecten voor schoolverlaters…).Een ander thema dat de auteur bekommert is de noodzakelijke arbeidsgerichtheid van de SZ, niet alleen omdat hij het arbeidsethos voorstaat, doch evenzeer omdat een solidaire SZ slechts mogelijk wordt indien een voldoende aantal mensen arbeid verrichten.
In die optiek stelt hij een nieuwe werkloosheidsverzekering voor: ‘Kernstuk in de nieuwe werkloosheidsverzekering vormt zonder twijfel het snelle zoeken en vinden van een nieuwe job door de werkloze’ (p. 120).De voorgestelde procedure is een drietrapsraket:
(1) een opzeggingsperiode van maximum 2 maanden met behoud van loon,
(2) vanaf de 3de maand een terug-aan-het-werkverzekering met een rugzak die gevuld wordt door de vroegere werkgever en de sociale verzekering, en waaruit maandelijks een bepaald % van het vroegere loon kan geput worden tijdens het zoeken naar een nieuwe job, (3) als de rugzak leeg is kan beroep gedaan worden op bovenvermelde basis-inkomens-verzekering of op de bijstand.
Die procedure is verbonden aan strikte voorwaarden, o.a. de bereidheid om passende betaalde arbeid te aanvaarden, het actief op zoek gaan naar betaalde arbeid, verplichtingen voor de dienst voor arbeidsbemiddeling (o.a. sanctionering) en financiële responsabilisering van de begeleidende SZ-verenigingen.Samengevat: ‘Het principe loslaten dat een-ieder die kan, ook hoort te werken, is niet slechts strijdig met onze visie op mens en maatschappij, het staat gewoonweg haaks op de grondvesten zelf van onze samenleving. Er kan geen sprake zijn van een recht op luiheid’ (p. 22).
Opvallend eveneens is het pleidooi van Pieters voor een transparante financiering van een duurzame solidariteit: ‘Dit lijkt me evident, toch lees ik soms collegae die vinden dat het maar goed is dat de financiering en de geldstromen ondoorzichtig zijn omdat op deze manier de solidariteit kan gehandhaafd worden. Een rare opvatting van solidariteit wordt daar aangehangen, één die wel dicht ligt bij onnozelheid of oplichterij’ (p. 40).Pieters steekt ook zijn nek uit met zijn pleidooi voor een solidariteitsbijdrage voor de derde wereld als een deel(tje) van de ASB.Verder geeft hij zijn mening te kennen over tal van discussiepunten zoals: de spanning tussen de wettelijke sociale verzekeringen en de particuliere aanvullende verzekeringen (‘Ik ben er van overtuigd dat een tot de minima beperkte sociale zekerheid, een sociale zekerheid voor de armen zeg maar, heel snel verwordt tot een arme sociale zekerheid’: p. 89 ), de nationale versus een Europese SZ, de migratie als bedreiging of oplossing voor de SZ-problemen, de arbeidsongeschiktheid (‘… eerst voorkomen, dan herstellen, en pas in laatste instantie compenseren’: p. 114), de relatie tussen zwart werk en SZ, de brugpensioenen, de zorgverzekering… Meer verklappen we niet.Ondanks zijn uitgesproken meningen maant de auteur aan tot voorzichtigheid in de uitvoering van hervormingen: ‘… we zijn er ons wel terdege van bewust dat… tabula rasa willen maken inzake de socialezekerheidsadministratie, wellicht de beste methode is om de tegenstanders van elke hervorming te verenigen en de noodzakelijk geachte inhoudelijke hervormingen te blokkeren’ (p. 70).Danny Pieters is een heldere geest: hij slaagt erin een ingewikkelde materie op een begrijpelijke wijze, ook voor leken in het onderwerp, over te brengen.
De onderverdeling van zijn boek in 20 korte hoofdstukken van elk 5 tot 10 bladzijden bevordert de leesbaarheid.
Het lovend voorwoord van Ere-rector Roger Dillemans van de KU Leuven, een algemeen erkend expert in de SZ, is een garantie voor de degelijkheid van dit boek.Iedereen die begaan is met de SZ-problemen in het algemeen of met de overheveling van de SZ naar de Vlaamse en Franse Gemeenschap, moet dit boek lezen en herlezen, dus in zijn bezit hebben.Danny Pieters * Onze sociale zekerheid: anders en beter * Uitg. Pelckmans * 159 p * 14,50 Euro * ISBN: 978 90 289 5279 9.

NvdR:
Prof. Danny Pieters stond op de Europese lijst van N-VA als tweede opvolger. Hij haalde 9 255 voorkeurstemmen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *