896 Boek – 't Scheldt

896 Boek

Een belangrijke ooggetuige van die jaren was broeder Wouter Jacobsz, geboren in Gouda, waar hij ook zou sterven. Als kloosterling maakte hij deel uit van de Orde van St. Augustinus in het klooster Emmaus in het land van Stein. In 1572, hij is dan vijftig jaar oud, ziet ook hij zich verplicht onderdak te zoeken in Amsterdam, dat de volgende jaren op zijn beurt steeds meer onder druk van de geuzen komt te liggen. Daar begint hij een dagboek, dat uiteindelijk iets meer dan achthonderd bladzijden zal omvatten en abrupt eindigt in juli 1579.
Naast de menselijke drama’s als gevolg van de troebelen op landelijk niveau, beschrijft hij erin uitgebreid de zes woelige jaren van Amsterdam: de belegering te land, de dreiging die uitging van de schepen op het IJ, de armoede, het agressieve gedrag van de geuzen tegenover de katholieke leken en geestelijkheid, hetzelfde soort gedrag van de Spaanse troepen en de eindeloze onderhandelingen om tot een vergelijk te komen… De toon van het dagboek is er een van schuld en boete. De oorzaak van het oproer ligt volgens broeder Jacobsz in de zware zonden die de bevolking heeft begaan door handel te stellen boven de godsdienst, waaruit het verzet tegen de tiende penning en de weigering van gehoorzaamheid tegenover de koning van Spanje voortkwamen.
Van dit dagboek verscheen nu een door H. de Kruif bewerkte (ingekorte), hertaalde (omgezet naar modern Nederlands) en geannoteerde versie waarin de aandacht vooral uitgaat naar de leefomstandigheden ten tijde van de troebelen (zoals de Tachtigjarige Oorlog toen werd genoemd), de verschrikking van de onzekerheid over de toekomst, de honger, de wreedheid, de behandeling van geestelijken en boeren, kortom de menselijke ellende van de oorlog. Mede centraal staat natuurlijk Amsterdam en alle belangrijke gebeurtenissen die daar plaats vonden. Weggelaten zijn de 31 lange gebeden (één als voorbeeld werd voldoende geacht) die, volgens de hertaler, de aandacht van de lezer(es) maar zouden afleiden.
Wel bewaard zijn de talrijke schietgebeden, omdat ‘zij recht doen aan de sfeer van het dagboek en kort zijn’.
Het dagboek van broeder Jacobsz wordt wel eens vergeleken met dat van Anne Frank. Zijn journaal is in elk geval een bijzonder document dat een zeer concreet en soms bijna apocalyptisch beeld ophangt van een door oorlog geteisterde samenleving.
H. de Kruif * Dagboek van Wouter Jacobsz 1572-1579 * Uitg. Aspekt * 402 p * 19,95 € * ISBN 978 90 59117 25 9.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *