859 Boek Land van Lafaards – 't Scheldt

859 Boek Land van Lafaards

 

Zorgeloze tijden hebben nooit bestaan, is zijn conclusie, ook al lijkt dat achteraf soms het geval. Maar tegelijkertijd is die troost niet ab-soluut. ‘De geschiedenis biedt ook voorbeel-den van verschrikkingen – twee wereldoorlo-gen – die het voorstellingsvermogen te boven gingen’.

Zolang we ver verwijderd blijven van een si-tuatie die aan de jaren dertig herinnert, moe-ten we echter optimistisch blijven. ‘Juist om-dat we niet weten wat de toekomst zal bren-gen, moeten we ons inspannen voor een goede afloop’.

Angst heeft Nederland altijd flink te pakken gehad: angst voor buitenlandse agressie (de nazi’s, de Russen…), voor de Bom, voor het verlies van Indië, voor zedenverwildering alias de teloorgang van normen en waarden, voor het verlies van welvaart (de globalise-ring), voor terrorisme, voor de radicale islam.

Deze angsten werden met vaak illusoire for-mules bezworen: een neutraliteitspolitiek en zelfcensuur zouden Nederland behoeden voor de nazi-agressie, verzuiling voor norm-loosheid, de multiculturele droom voor racis-tische miserie…

Door zijn betoog te spekken met rake voor-beelden is ‘Land van lafaards?, naast een geschiedenis van de angst, ook een (selec-tieve) geschiedenis geworden van het twin-tigste-eeuwse Nederland, dat vaak werd be-schreven als een vreedzaam maar slap en bang landje.

Volgens Giesen is dat slechts een halve waarheid, gebaseerd op weinig heldhaftige episodes als de Duitse bezetting en Srebeni-ca. Nederland kende immers ook daadkrach-tige perioden; het trad keihard op tegen anti-democratische stromingen als het fascisme en het communisme en in Indië gingen de Nederlanders ongemeen agressief te keer, bij vlagen zelfs met genocidale trekjes…

Giesen schrijft vlot en pakkend wat een zeer leesbaar boek oplevert. Verdienstelijk werk dat onze hedendaagse zorgen in een verfris-send historisch perspectief plaatst.

Peter Giesen * Land van lafaards? * Uitg. Inmerc * 335 p * 19,95 € * ISBN 978 90 66115 35 4.

Katelijne

***

THUIS IN DE GOUDEN EEUW

In de kleine Westfaalse stad Oelde staat de villa van de familie Rusche. Zij zijn de trotse eigenaars van een in drie generaties ontsta-ne en nog steeds groeiende collectie schil-derijen uit Hollands Gouden Eeuw (17de) die een representatief beeld geeft van de Nederlandse kunstproductie in die tijd. Deze particuliere verzameling werd gebruikt als uitvalsbasis voor het boek ‘Thuis in de Gouden Eeuwdat een nieuw licht werpt op de schilderkunst van toen.

Namen van Hollandse schilders uit de ze-ventiende eeuw die ons zeer bekend in de oren klinkebn zijn Rembrandt, Johannes Vermeer en Frans Hals. Zij werkten voor de Hollandse elite of het stadshouderlijk hof en waren uitzonderingen. Naast deze kopgroep waren immers honderden andere schilders actief die samen een enorm aantal schilderij-en vervaardigden. De schattingen hierom-trent lopen in de miljoenen. Schilderijen wa-ren dan ook de gewoonste zaak van de we-reld: de schilders werkten voor een eigen pu-bliek, een koperspubliek dat, net als zijzelf, afkomstig was uit de kleine burgerij. Iedereen wilde toen een schilderijtje aan de huiskamermuur: het was niet duur maar de schilders verdienden wel een goede boter-ham mits er flink werd doorgewerkt. De on-derwerpen die aan bod kwamen waren zeer uiteenlopend: portretten, landschappen, his-toriestukken, stillevens en genrestukken, al-legoreën, jachttaferelen, architectuurstukken, stadsgezichten, keukenstukken, tronies, anonieme figuren, naakten en dieren…

De Rusche verzameling spitst zich toe op het peloton van deze vergeten namen, tallo-ze kleine meesters en vergane glorie. Kun-stenaars die destijds aanzien genoten, maar nu een anoniem bestaan leiden.

Over de eerder vermelde ‘elitegroep’, die slechts het topje van een reusachtige ijsberg vormde, gaat ‘Thuis in de Gouden Eeuwdan ook niet. Toch is wat de lezer/lezers in het boek getoond wordt van hoge kwaliteit en zeker het bekijken (bewonderen) waard. In de begeleidende teksten wordt breedvoe-rig uitgelegd hoe het kunstbedrijf in Neder-land werkte in de zeventiende eeuw. Een fraaie uitgave.

Marina Aarts (en anderen) * Thuis in de Gouden Eeuw * Uitg. Waanders * 144 p * 24,95 € * ISBN 9878 90 400 8504 8.

***

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *