1262 Rob Hoogland – 't Scheldt

1262 Rob Hoogland

Toch bleef ik enige tijd letterlijk bij Jan Vrijmans docu uit 1988 stilstaan, die ik weliswaar al kende, maar me toch weer boeide, zij het niet vanwege de inhoud. Ik werd ditmaal alleen door de titel getriggerd. ‘CoBrA, een opstand tegen de orde’. Het was natuurlijk zo. CoBrA wás tussen 1948 en 1951 een opstand tegen de orde. Deze internationale kunstenaarsbeweging was er mede verantwoordelijk voor dat er nieuwe machtsverhoudingen in de conservatieve kunstwereld van destijds ontstonden. Ook in dit geval werd bewezen dat opstanden tegen de orde af en toe broodnodig zijn. Eerst stuitten zij altijd op enorme weerstand, vooral van die gevestigde orde uiteraard. Als de rookwolken eenmaal zijn opgetrokken, blijkt vaak dat zij een verfrissende stap in de ontwikkeling naar een betere wereld betekenden.Dat wil zeggen: tijdelijk. Ik keek naar een gesprek met Karel Appel in die docu. Hij haalde in sappig Amsterdams herinneringen aan de CoBrA-tijd op. Maar ik luisterde niet. Ik dacht intussen aan iets heel anders: de opstanden tegen de orde door de eeuwen heen en dan in het bijzonder die van 1968, de studentenrevolte van Parijs, bijna twintig jaar na CoBrA, die zich vervolgens als een olievlek over de andere Europese hoofdsteden verspreidde. De maatschappij stond op zijn kop en ook deze rebellie bleek uiteindelijk succesvol.Wanneer, zo vroeg ik mij toen af, volgt de volgende opstand tegen de orde? Of is-ie al aan de gang? Zou best eens kunnen. Je zag het na CoBrA, je zag het na 1968: de opstandelingen veroverden in de loop der jaren de macht, niet alleen in de kunstwereld en op de universiteiten, maar ook in de politiek. Ze namen zelf plaats op het pluche. De ordeverstoorders werden de ordehandhavers. Ze vormden de volgende gevestigde orde en zorgden daarmee in eerste instantie inderdaad voor nieuwe inzichten en praktijken. Maar gaandeweg gingen ze dezelfde fouten als hun voorgangers maken: hun wil werd wet. De nieuwe elite, hautain neerkijkend op het gedoe van het gepeupel, riep nieuwe taboes in het leven. Ook zij dulden nauwelijks nog invloed van derden. Net als vroeger worden andersdenkenden en criticasters zowel in de wereld van de cultuur als op de universiteiten en in de politiek genegeerd, veracht en zo nodig zelfs aan een cordon sanitaire onderworpen.De starheid en arrogantie van de machthebbers van toen en nu: als twee druppels water.Zoals na alle opstanden tegen de orde.Goeie schilder trouwens, die Alechinsky.*Wij danken Rob Hoogland en De Telegraaf voor hun toelating tot overname van deze column.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *