1177 Ephi – 't Scheldt

1177 Ephi

Volgens internetencyclopedie Wikipedia is censuur ‘het gebruiken van machten om informatie achter te houden of de expressie aan banden te leggen’. Wie zelfcensuur pleegt, heeft dus die controlerende machten niet meer nodig: hij onthoudt bijvoorbeeld zijn lezers of toehoorders ongemakkelijke informatie.Ook ik zou aan zelfcensuur kunnen doen, zoals door Annette Jansen zaterdag in ‘Letter&Geest’ gedefinieerd. Haar oproep om met de gevoeligheid van de ander rekening te houden, klinkt zelfs als een bevel: ‘Zelfcensuur, wen er maar aan’.

En dat is juist het probleem: ik kan er niet aan wennen.Beschaving is een ruim begrip dat ik graag omarm. Maar als beschaving zich in zelfcensuur wentelt, juist om het onbeschaafde gedrag van de beledigde te ontlopen, dan creëren we een nog groter probleem.
Dit is wat het stuk van Jansen zo onvolledig en irritant maakt. Haar roep om zelfcensuur wordt als beschaafd gepresenteerd, omdat ze rekening houdt met de gevoeligheid van de ander. Maar nergens wordt benadrukt dat dit ook, door sluimerende angst wordt ingegeven, angst voor een gewelddadige reactie.Wat is de waarde van fatsoen en zelfcensuur als deze door de stille dreiging van de ander wordt afgedwongen? ‘We hebben de plicht te snappen waarom Mohammed-cartoons hele bevolkingsgroepen diep kwetsen’, schrijft Jansen.Maar hebben we vervolgens ook de plicht te snappen waarom gekwetste bevolkingsgroepen 45 kerken in brand steken omwille van een prent? Tot hoever reikt de bereidheid van Jansen om de gevoeligheid van de ander te ontzien? Wat voor nieuwe chantage staat ons te wachten, als we besluiten geen cartoon meer over Mohammed te tekenen? Moeten we, zoals in bepaalde buurten  in Frankrijk wordt geëist, geen varkensvlees in supermarkten meer verkopen? Niet op straat eten tijdens de ramadan? De lokale slijterij sluiten? Kerstbomen uit de scholen halen? Gescheiden zwemmen en sporten gebieden? Diepe decolletés op straat en onbedekte moslima’s taboe verklaren? Allemaal dingen die met de gevoeligheid van Mohammed-aanbidders kunnen botsen.Tot hoever is Jansen bereid haar zelfcensuur te rekken en wanneer begint zelfverloochening? Als ik schrijf, zoals na de aanslag op Charlie Hebdo, dat Mohammed een ‘geweldenaar’ was, weet ik dat ik sommige moslims mogelijk kwets.
Ik baseer mijn karakterisering op historische feiten. Moet ik dan, om de aanbevelingen van Jansen te volgen, deze feiten voortaan verzwijgen en anderen laten liegen dat de figuur in kwestie een en al liefde en vreedzaamheid was?Zelfcensuur is volgens Jansen noodzakelijk, want ‘we kunnen niet hardnekkig blijven ontkennen dat we in een postseculiere samenleving leven en dat geloof in Nederland weer een factor van betekenis is’.Postseculier?En dat schrijft Jansen op het moment dat bekend is geworden dat Nederland voor het eerst meer ongelovigen dan gelovigen (17 procent) telt. Je kunt Jansen een beetje kwalijk nemen dat ze de realiteit geweld aan doet om haar ‘postseculiere’ argument te doen kloppen.Ze schrijft over ‘miljarden moslims in de wereld en in ons midden’ terwijl het om 1,6 miljard gaat.***Onze dank aan Sylvain Ephimenco en Trouw voor de toelating tot overname van deze column.***

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *