ePrivacy and GPDR Cookie Consent by Cookie Consent 1121 Ephi – 't Scheldt

1121 Ephi

Al die miljoenen gedrukte of gesproken woorden van empathie, bewondering en amper verhulde liefde, die gigantische posters met zijn foto langs de gevels van officiële gebouwen, al die vlaggen halfstok in zoveel landen. Niet eerder heeft het heengaan van een mens van vlees en bloed zoveel mondiale eer geoogst. Je zou bijna denken dat de President van de Wereldfederatie, na een lang en bijzonder succesvol mandaat, eergisteren is gestorven.Maar de Wereldfederatie en zijn politieke hoofd bestaan (nog) niet en Nelson Mandela was in eigen land niet langer dan een handvolle jaren president. Het gaat dus hier om meer dan politiek. Als ‘Madiba’ aan religieuze dimensie had gehad, als hij een mysticus was geweest die voor de definitieve vrede op aarde had gezorgd, was dit overweldigende eerbetoon, nog te begrijpen geweest.En toch voelt het bijna alsof de Christus ons voor een tweede keer heeft verlaten. Maar nu wel vreedzaam en door iedereen aanvaard. Er zijn natuurlijk al stemmen die vinden dat deze ‘hype’ overtrokken is. Mandela was ‘maar’ een vrijheidsstrijder die tegen een crimineel bewind streed, daarvoor een zware tol moest betalen en uiteindelijk magistraal won.Ik denk dat de perceptie van zijn uitzonderlijk levenstraject verschillend kan zijn, al naargelang de etnische of raciale komaf van zijn bewonderaars. Laat ik vooral die van blanke mensen zoals ik proberen te verwoorden.Nelson Mandela is voor ons des te bijzonderder omdat hij als zwarte man het schuldgevoel dat wij, blanken, sinds onze geboorte bewust of ongemerkt torsen, heeft helpen verzachten. Een beladen erfenis die vanaf de slavernij via het kolonialisme loopt en bij de Shoah eindigt.En plots stond deze man op. Zwarte slachtoffer van alweer een crimineel blank bewind dat zijn kracht aan raciale uitsluiting ontleende. Maar nu was hij de overwinnaar. Wat ging hij dan doen om zijn volk en de 27 levensjaren die ze van hem stalen te wreken? Welke gigantische dimensie zing zijn toorn aannemen? In welke hel zou hij zijn ex-kwelgeesten opsluiten? Maar Nelson Mandela sprak niet de taal van wraakzucht en rancune: hij ontpopte zich als de grote verzoener. Zijn verschijning had iets messiaans. En het voelde alsof hij ons allemaal tegen de borst drukte. Voor even deden, we alsof de essentie van de man radicaal was veranderd. We keken voor even weg van al die oorlogen, massamoorden, genocidale zuiveringen die volgens etnische, raciale of religieuze lijnen om ons heen bleven woeden. En, terwijl de Waarheids- en Verzoeningscommissie in Zuid-Afrika werd geïnstalleerd, werden meer naar het noorden de laatste massagraven van de Rwandese genocide blootgelegd. Nee, zelfs de charismatische Mandela heeft de mens in zijn essentie niet kunnen veranderen. Maar deze moderne Messias zorgde na zijn vrijlating, in zijn korte aanwezigheid onder ons, voor de nodige zuurstof. En dit alleen is een bijzondere prestatie die de moeite is om groots te worden herdacht.*Verschenen in Trouw op 7 december 2013.Wij danken Ephimenco en Trouw voor de toelating tot overname.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *