1012 Ephi – 't Scheldt

1012 Ephi

SMEETS’ PENSIOEN

Het stoppen van ‘De Mart’ is wereldnieuws in eigen land’, schreef Het Parool begin deze maand. Het was tijdens een aflevering van ‘Knevel & Van den Brinkdat ik dit wereldnieuws op polderniveau zelf vernam. Mart Smeets was daar te gast en zijn gezicht stond op onweer. Dan weet je wat voor soort Smeets je gaat krijgen: bot, kortaf, pisnijdig, arrogant, onaangenaam, zelfgenoegzaam, vol minachting. Een gast die het liefst geen enkele vraag fatsoenlijk beantwoordt maar met agressieve tegenvragen repliceert.

Het ging om het (gedwongen) pensioen van de journalist bij de NOS. Je moet nooit een alcoholist zijn fles ontnemen en een workaholic zijn zweet.
Ik wist natuurlijk wel beter: van Smeets kom je niet zomaar af. Je schopt hem via de voordeur eruit en hij sluipt via het dakraam weer naar binnen. Zo ging het ook bijna tien jaar geleden toen Smeets aankondigde aan zijn laatste Tour te beginnen.
Die tv-uitzending van ‘Knevel & Van den Brink was amper op internet of de mobilisatie ten faveure van Smeets kwam op gang. Jan Nagel van de partij 50Plus heeft in de bijna afgedankte anchorman een nieuw stokpaard gevonden. Nagel vindt het ‘absurd en inconsequent’ dat de kennis en kwaliteit die Smeets in de loop der jaren heeft ontwikkeld verloren zou gaan, louter en alleen omdat hij 65 wordt.
Maurice de Hond ging zelfs de vraag stellen aan zijn opiniepanel: moet die Smeets op zijn 65ste stoppen? Niet minder dan 70 procent vond van niet. En eerlijk gezegd behoor ik ook tot die 70 procent. Een kwestie van principes in een tijd waarin de pensioenleeftijd steeds naar boven zal worden herzien en de vergrijzing al een probleem is.
Maar of ik opgetogen zou zijn om voor nog drie of vijf jaar Smeets te tekenen? Nou, niet echt. De man behoort met Paul de Leeuw en Youp van ‘t Hek tot mijn eigen rijtje Grote Drie als het om televisuele ergernissen gaat. Alleen kun je de eerste twee makkelijk wegzappen maar de derde niet. Smeets heeft zich in het oog van tal van sportprogramma’s genesteld die ik niet graag zou willen missen. Dan moet niet alleen het bier maar ook de hef worden gedronken.
Ik zou honderd redenen kunnen opnoemen om mijn ergernis te staven. Maar niet zonder eerst te erkennen dat Smeets een echte vakman is met een uitzonderlijke vlotte babbel (helaas niet gespeend van een zekere hang naar verbale vulgariteit).
Maar de voornaamste oorzaak van mijn vijandigheid ligt in zijn niet aflatende pogingen om doping te banaliseren en dopingjagers te criminaliseren.

Ik heb Smeets altijd de grootste dopingvergoelijker van de Nederlandse televisie gevonden.
Maar de vraag waarom is voor mij een mysterie gebleven. Totdat ik deze week een oud citaat van hem las in de Volkskrant: ‘Moet je dat nou echt openbaar maken? Wie, welke zaak dien je er eigenlijk mee? Je publiek? Jezelf? Je vak? Ik ben een paar keer zover gegaan dat ik het wel deed, maar als ik het weer doe sta ik zo op straat. Studio Sport heeft me al de gele kaart gegeven. Laat de kijkers maar in de waan dat al die renners gelijk aan de start komen’.
Lafheid mag natuurlijk. Maar propaganda bedrijven is een andere zaak.
***

ENGEL DES VERDERFS
Vanzelfsprekend mag het predicaat ‘gek’ niet achter de naam Anders Breivik worden geplakt.
De Noorse massamoordenaar is een extremist van het zuiverste soort in woorden, overtuiging, logica en uiteindelijk daden. Zoals andere extremisten als Volkert van der G. of Mohammed B. die men destijds ook ten onrechte als ‘geestelijk gestoord‘ probeerde te etiketteren.
Alleen is Breivik veel erger. Hij voerde zeker 68 keer een individuele executie uit op het eiland Utoya. Op volstrekt onschuldige adolescenten die op de drempel stonden van een lang levenstraject.
Niet iedere gewelddadige extremist is hiertoe in staat. Als je de som aan levensjaren beschouwt die Breivik op 22 juli heeft afgenomen, gaat het je duizelen. Hij bereikt hiermee een staat van ontmenselijking die, althans voor de overgrote meerderheid van ons, onbegrijpelijk zal blijven.
Naast het menselijke facet van deze afschuwelijke misdaad duikt natuurlijk het politieke op. Breivik afficheerde zich met zijn schrijfsels als een extreemrechtse ideoloog. Hij stelde zich op als de straffende en tegelijk waarschuwende hand van een afschrikwekkende God.
Een engel des verderfs die zich, naast rechts-extremistische ideeën, met gangbare denkbeelden voedde als anti-multiculturalisme, kritiek op de islam of op massa-immigratie. (Opvallend is overigens dat hij geen uitheems doel uitkoos voor zijn slachting, zoals immigranten of moslims, zodat zijn daad niet primair als racistisch kan worden gekenmerkt.)
Dit stelt sommige geharde tegenstanders van deze denkbeelden in staat om, leunend op hun particuliere ressentiment, nu schaamteloos een rekening te vereffenen. Iedere vorm van debat over deze thema’s is in hun ogen de bron waaraan toekomstige Breiviks zich zouden kunnen laven. De boodschap is helder: zwijg om erger te voorkomen.
Ik las gisteren op de NRC-site een artikel getiteld ‘Wie de islam verantwoordelijk houdt voor terrorisme, ziet Breivik voortaan in de spiegel’. En: ‘Breivik kent zijn klassiekers. Dezelfde filosofieën waarmee rechtse politici hun programma’s in elkaar knutselen’.
Over het eerste: wie niet Breivik in de spiegel wil zien van het politiek-religieuze geweld, is blind.
Maar tussen het wereldwijde georganiseerde islamterrorisme en de daad van een extreemrechtse eenling (voor zover bekend) zonder hulpstructuren, partij of netwerk achter zich, gaapt nog steeds een kloof. Hoe erg en inhumaan ook zijn daad.
Voor de aanslagen van Londen en Madrid zijn tientallen islamitische Breiviks nodig geweest. En door de Europese inlichtingendiensten zijn nog eens honderden Breiviks de laatste jaren op tijd opgespoord.
Over het tweede: Breivik als instrument gebruiken om ‘rechtse politici’ impliciet moreel medeplichtig aan zijn daad te maken, is kwaadaardig en onjuist.
Dezelfde stemmen vonden in 2002 en 2004 dat je niet alle linkse dierenactivisten en niet alle vrome moslims met de misdaden van een eenling (Volkert van der G. en Mohammed B.) moest vereenzelvigen.
Ze hadden gelijk.
Maar zodra ze dit beginsel loslaten omwille van een duistere strategie, verliezen ze hun geloofwaardigheid.
***
Onze dank aan Sylvain Ephimenco en de krant Trouw voor hun toelating tot overname van deze column.
***

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *