header

1317 K & K

Katelijne
SCHOUWTONEEL

 

René Gaspar. Van patriot tot activist

Bij de Nederlandse uitgeverij Aspekt verschenen recent in boekvorm de dagboek-aantekeningen en  herinneringen aan zijn krijgsgevangenschap in Duitsland (1914 - 1918) van de Vlaming René Gaspar (1893 - 1958). De uitgave kwam tot stand dankzij twee van de 8 kinderen van René, namelijk Roelof en Renaat, die zorgden voor de inleiding, aantekeningen en archievenonderzoek. Voorwoorden tot het lijvige boek van meer dan 400 bladzijden werden geschreven door prof. dr. W. Klinkert (Nederlandse. Defensie Academie, Universiteit Amsterdam) en prof. dr. Frans-Jos Verdoodt.
Het boek kreeg als titel mee Van patriot tot activist waarmee in enkele woorden de queeste van René tijdens WO I wordt geschetst: de wapens opgenomen tegen Duitsland als een vurig patriot keerde hij naar huis terug als een Vlaamse activist en werd hij, na een merkwaardige procesgang, door het Belgische gerecht bij verstek, ter dood veroordeeld. Voor hem zat er dan ook niets anders op dan in Nederland, waar hij uiteindelijk een veilig onderkomen had gevonden, te blijven tot zijn overlijden.
René Gaspar, geboren in St. Katelijne Waver, was in 1914 een afstuderend filoloog aan de universiteit van Leuven, toen, onder de dreiging van een oorlog, het Belgische leger werd gemobiliseerd.
Als 21-jarige trok hij de wapenrok aan maar amper drie weken na de Duitse inval op 4 augustus zat René al in een trein op weg naar het krijgsgevangen-kamp Munsterlager in Noord-Duitsland. De volgende jaren zouden zulke kampen trouwens zijn wereld worden: in 1915 volgde de verplaatsing naar het nabijgelegen Soltau en ten slotte in 1916 naar de oude universiteitsstad Göttingen in Midden-Duitsland. Het kamp aldaar had de naam "Vlaams-vriendelijk" te zijn daar de Duitsers er de Vlaamse soldaten en de Vlaamse intellectuelen hadden geconcentreerd om hen gemakkelijker voor hun karretje te kunnen spannen. Maar, ofschoon Gaspar al in Soltau heel wat Vlaams-georiënteerde culturele activiteiten had georganiseerd, weigert hij nu categorisch aan dat Duitse plan mee te werken. Ook sluit hij zich pertinent niet aan bij de er actieve groep van Godfried Rooms die sterk pro-Duits en anti-Belgisch is en die het kampblad Onze Taal, waarvan ook Gaspar een losse medewerker is, in die zin wil omvormen.
Voor Gaspar hebben zijn Vlaams-georiënteerde culturele activiteiten niets van doen met politiek en zijn adagium luidt op dat moment dan ook nog Een vrij Vlaanderen in een vrij België, dus niet losgemaakt uit het Belgisch staatsverband.
Het jaar daarop, in 1917 - de Gentse universiteit is dan al vervlaamst - verandert de houding van Gaspar echter drastisch. Van een flamingant wordt hij een activist omdat hij ervan overtuigd raakt dat Vlaanderen niets goeds te verwachten heeft van de Belgische machthebbers "die geheel in 't kielzog van Frankrijk varen".
En ook hij wordt meegesleept in de euforie van een zich onafhankelijk verklaard hebbend Vlaanderen, "eerste van de rij nieuwe natiestaten die na de uitzichtloze slachting van de oorlog geboren gaan worden". In april 1917 wordt René door de Duitsers vervroegd vrijgelaten en mag hij naar Vlaanderen terugkeren. Hij begint er les te geven aan het Atheneum in Mechelen maar wanneer maanden later als maar duidelijker wordt dat Duitsland de oorlog gaat verliezen, acht hij het toch geraadzamer opnieuw naar Göttingen te gaan om van daaruit, samen met de andere krijgsgevangen, terug te keren naar België. Daarvan zal echter niets in huis komen daar René begin 1919 vreest dat hem in België "wegens zijn te grote liefde voor Vlaanderen" een gevangenisstraf van minstens 25 jaar boven het hoofd hangt- een straf die zelfs kan verhoogd worden tot de doodstraf daar hij als militair in geschrifte zijn instemming met de onafhankelijkheid van Vlaanderen had kenbaar gemaakt. Hij besluit dan ook uit te wijken naar Nederland waar hij de rest van zijn dagen al studerend en al lesgevend zal slijten. Daar verneemt hij in 1922 ook dat hij in België bij verstek ter dood wordt veroordeeld...
Van Patriot tot activist
is een soms vrij ingewikkeld maar fascinerend boek daar het naast een directe inkijk in het leven van krijgsgevangenen ten tijde van de Eerste Wereldoorlog, de lezer(es) ook kennis verschaft over de Vlaams-Waalse tegenstellingen en over veranderingen die de oorlog teweegbracht bij zowel de vele Belgen die in1918 naar huis keerden uit internering en krijgsgevangenschap als hun landgenoten die de bezetting aan den lijve ondervonden.

Met bijna 200 foto's en documenten alsmede in een nawoord en in bijlagen ook de openbaarmaking van de merkwaardige procesgang die tot de absurde ter dood veroordeling van René leidde, is deze
publicatie ook uniek te noemen.

René Gaspar * Van patriot tot activist * Uitgeverij Aspekt * 426 p * 29,95 euro. ISBN 978 94 6338 268 7.

Katelijne

 

 

TERUG

Bericht

Koning Onbenul 2017

onbenul calvo

Koningin Troela 2017


koningin troela 2016

*


 

aank

’t Scheldt is een onafhankelijk satirisch weekblad.
Alle medewerking (tekeningen, teksten enz.) gebeurt vrijwillig
en wordt niet vergoed.

Wij versturen gratis en wanneer het past een nieuwsbrief.
Abonnees kunnen vorige nummers raadplegen en afdrukken.

’t Scheldt wordt verspreid : gedrukt, per fax, per e-post
en op internet. Internet-abonnees hoeven slechts
Lees verder’ aan te vinken om het artikel volledig te kunnen lezen.

COLOFON

vzw 't Scheldt

Redactie en administratie:

Helenalei 53,

2018 Antwerpen

tel: 03 239 70 22 

loopfoon: 0486 054 510

fax: 03 230 83 54

-----

redactie@tscheldt.com

 

webpagina:

www.tscheldt.be


Hoofdredacteur:

Bert Murrath

 

SOFTWARE VAN

KOPPA DIGITALE MEDIA

T 0485 74 70 34

E Info@koppa.be