header

1313 K & K

Katelijne
SCHOUWTONEEL

BOEKBESPREKING

door Katelijne

*

Divisie

 

De Spaanse blauwe divisie

Een courante opmerking wanneer gepraat wordt over de Tweede Wereldoorlog en Spanje is dat Franco zijn land uit het krijgsgewoel kon houden en dus neutraal bleef. Niets is echter minder waar. De caudillo lostte wel degelijk de openstaande rekening (ereschuld) af die hij bij Hitler had - onder andere voor het Duitse bombardement op de stad Guernica in republikeins Baskenland in 1937 - door onder zijn goedkeurend oog - en met de zegen van de staat en de kerk - duizenden Spaanse vrijwilligers naar het oostfront te laten vertrekken om er, samen met de Duitsers te strijden tegen het ‘goddeloze bolsjevisme’.
Onder die vrijwilligers bevonden zich niet alleen uiterst rechtse falangisten, maar ook republikeinen die tegen Franco hadden gevochten in de burgeroorlog en zich nu probeerden te ‘rehabiliteren’. Een succes werd het niet daar de Spanjaarden, die snel een reputatie opbouw-den van harde vechters, samen met hun nazistische bondgenoten in de ijzige uitgestrektheden een Napoleontisch lot niet konden ontlopen en het onderspit moesten delven. Ook de verliezen aan mensenlevens waren zwaar. Roem was dus niet weggelegd voor de republikeinen die terugkeerden naar het vaderland, maar ook niet voor de falangisten die hadden gevochten voor het geloof in het fascistische regime. Ook hen viel geen ontvangst als oorlogshelden te beurt daar Franco geen ophef wilden maken over de zogenaamde ‘blauwe divisie’ omdat het bestaan ervan alleen al voor hem duidelijk bewijs was dat Spanje niet neutraal was gebleven tijdens de Tweede Wereldoorlog.

In een recent verschenen nieuw deel van de pocketserie Tweede Wereldoorlog van uitgeverij Aspekt staan de auteurs Maria Garcia Alvarez en Perry Pierik stil bij de dramatische geschiedenis van de Spaanse blauwe divisie, zo genoemd omdat de kleur van de falangisten blauw was. Na een korte opleidiing in het Duitse Grafenwöhr werden de Spaanse vrijwilligers richting Leningrad gedirigeerd, de stad aan de Neva die van begin september 1941 af was ingesloten door de nazi's en dat 900 lange dagen zou blijven. Gelegerd rond de stad Novgorod, een etappeplaats aan de oevers van het Ilmenmeer en de rivier de Wolchov droegen de Spanjaarden hun steentje bij aan de dodelijke uithongering van de miljoenenstad en maakten zij ook de doorbraakpogingen mee van het Rode Leger dat koortsachtig probeerde het stervende Leningrad te ontzetten. Meestal lagen de Spanjaarden in de periferie van de gevechten en bestond hun dagelijkse leven uit een slopende en geestdodende ‘kleinkrieg’. Pas in 1943 kwamen zij in het oog van de storm te liggen toen de Russen, in een reeks grote veldslagen de flessenhals bij Schlüsseburg wisten open te breken en Leningrad kon ontzet worden. Tegen die tijd was het ook duidelijk dat de krijgskansen gekeerd waren en onder druk van de geallieerden koos Franco dan ook eieren voor zijn geld en werd het leeuwendeel van het Spaanse contingent, na zware verliezen, teruggetrokken.

Naast de krijgshandelingen die overwegend door Pierik worden beschreven, heeft Maria Garcia Alvarez aandacht voor enkele andere interessante aspecten zoals de reactie van de Russen op deze zuidelijke soldaten. Wonderlijk genoeg, zo schrijft zij (zonder de oorlog te romantiseren) was er een zekere connectie tussen de Russen en de Spanjaarden en was het bondgenootschap tussen de Duitsers en de Spanjaarden verre van complexloos. Zo stonden de stijve serieuze Duitsers uiterst wantrouwig tegenover de onbezorgde, zingende Spanjaarden die een hekel hadden aan wachtlopen, maar die, als er gevochten moest worden, wel van de partij waren. De vele republikeinen in de divisie (zij droegen meestal een rood plunje) werden door de Duitsers ook gezien als mogelijke spionnen voor de geallieerde troepen. Zij kregen dan ook meestal vieze karweitjes toegeschoven (zoals het zoeken en ruimen van landmijnen). Zeker 80 van deze republikeinen deserteerden na een tijdje en sloten zich tijdens de gevechten aan bij de Russen waarschijnlijk in de hoop door hen met open ar-men te worden ontvangen. Maar ook dat bleek een misrekening: de Russen vertrouwden hen evenmin en zagen in hen mogelijke Duitse spionnen.
Ondanks hun communistische inslag eindigden zij hun avontuur (of zelfs hun leven), net zoals heel wat gevangengenomen falangisten, in Russische concentratiekampen. Indrukwekkend in het boekje van Aspekt is ook dit keer weer de iconografie, bestaande uit talrijke zwart-wit foto's en overzichtelijke kaartjes.

Maria Garcia Alvarez en Perry Pierik * De Spaanse blauwe divisie * Uitgeverij Aspekt * 138 p * 9,95 euro * ISBN 978 94 6338 132 1.
Katelijne

 

 

TERUG

Bericht

Koning Onbenul 2017

onbenul calvo

Koningin Troela 2017


koningin troela 2016

*


 

aank

’t Scheldt is een onafhankelijk satirisch weekblad.
Alle medewerking (tekeningen, teksten enz.) gebeurt vrijwillig
en wordt niet vergoed.

Wij versturen gratis en wanneer het past een nieuwsbrief.
Abonnees kunnen vorige nummers raadplegen en afdrukken.

’t Scheldt wordt verspreid : gedrukt, per fax, per e-post
en op internet. Internet-abonnees hoeven slechts
Lees verder’ aan te vinken om het artikel volledig te kunnen lezen.

COLOFON

vzw 't Scheldt

Redactie en administratie:

Helenalei 53,

2018 Antwerpen

tel: 03 239 70 22 

loopfoon: 0486 054 510

fax: 03 230 83 54

-----

redactie@tscheldt.com

 

webpagina:

www.tscheldt.be


Hoofdredacteur:

Bert Murrath

 

SOFTWARE VAN

KOPPA DIGITALE MEDIA

T 0485 74 70 34

E Info@koppa.be