header

1291 K & K

Katelijne
SCHOUWTONEEL

BOEKBESPREKINGEN

door Katelijne

*

Groot

*

Sara

*

noens

 

De geest uit de fles

Onder de titel De geest uit de fles schreef de Nederlandse auteur en filosoof Ger Groot (1954) een geschiedenis van het moderne denken. Uitgeverij Lemniscaat verpakte zijn geschriften in een mooi lees- kijk- en luisterboek dat een beroep doet op alle zintuigen en filosofie wel heel dichtbij brengt, zelfs voor leken. Verspreid over de 360 bladzijden die de publicatie telt, vindt de lezer een indrukwekkend aantal schitterende illustraties in zwart-wit en kleur en verwijzingen naar de geschiedenis van de muziek, opera, toneel en film waarvan de bijbehorende beeld- en geluidsfragmenten te bekijken en beluisteren zijn via QR-codes in het boek of via de site www.degeestuitdefles.nl. Probeer het even, als voorproefje. Een teleurstelling zal het niet worden. Integendeel, wel een aanmoediging om u in de materie te verdiepen. Doen dus.

‘Wat zijn wij mensen eigenlijk voor wezens?’ en “Wie ben ik eigenlijk?’ zijn  twee vragen waarop in de loop van de geschiedenis, vooral in die van de laatste vier eeuwen, een kakofonie aan antwoorden is gegeven, antwoorden die telkens weer nieuwe vragen opriepen. De verwarring, de radicale twijfel, die zich misschien nog het best laat omschrijven als een lange worsteling met de erfenis van de religie, kwam voor het eerst aan de oppervlakte in het begin van de 17de eeuw toen René Descartes de mens neerzette als een denkmachine: de geest was uit de fles. Een tijdgenoot van hem, de la Mettrie, maakte er zelfs een machine tout court van en kreeg in de 20ste eeuw navolgers in de neurofilosofie.

Of is de mens een wezen dat in weerwil van zijn fysieke verschijning in zijn wezen vrijheid bergt, zoals Kant beweerde en ook Sartre, zij het op een geheel andere manier? Is hij politiek soeverein? Een kunstenaar in de dop? Bestaat hij pas in zijn subjectiviteit of juist in de gevoeligheid die hij dwars door zijn geciviliseerde gedragingen heen koestert voor de woestheid van de werkelijkheid? Is hij het wezen dat zijn eigen wereld en toekomst maakt of kan hij zichzelf alleen voor de ondergang behoeden door te luisteren naar wat de wereld hem toefluistert? Is hij een teken in een anoniem systeem, of weet hij daarbinnen toch een eigen stem te laten horen? Siddert hij onder de blik van de ander, of weet hij zich tegenover diens gelaat juist een werkelijk mens worden?

De hoger genoemde worsteling drukte bovendien niet alleen zijn stempel op de filosofie, de hele cultuur raakte er volgens Ger Groot mee doordrongen. ‘Wie goed kijkt en luistert kan in de architectuur van de Amsterdamse School, de schilderkunst van Caspar David Friedrich, de opera's van Wagner of een lied van Ramses Shaffy, de filosofie van hun tijd waarnemen. Je ziet en hoort Kant en Schiller, Nietzsche en Sartre door de kunstwerken heen. Filosofie is overal, in alle hoeken van de samenleving - niet alleen in de kunsten, maar ook in reclameboodschappen, in pornografie en zelfs in graffiti op straat’.

De geest uit de fles is een leesboek - met kijk- en luisterfragmenten - dat de lezer vele, vele uren kan bezighouden. En, juist omdat het over filosofie gaat, ook weer nieuwe vragen kan oproepen. Niet onbelangrijk om weten in dit verband is misschien dat Ger Groot, van huize uit rooms-katholiek, zichzelf steeds een atheïst noemt. Zijn ‘één lange worsteling met de erfenis van de religie’ moet dan ook in die zin gelezen worden.

Ger Groot * De geest uit de fles. Hoe de moderne mens werd wie hij is * Uitgeverij Lemniscaat * 360 p * 34,50 euro * ISBN 978 90 4770 943 5.
*
Sara en Liv
Twee indringende gebeurtenissen in haar persoonlijke leven, namelijk de snelle dood van haar dochtertjes Sara en Liv, waren nodig geweest om haar terug te brengen naar een oude liefde, namelijk schrijven. Het resultaat: een indrukwekkend debuutboek waarin Suzan Hilhorst, verslaggever en programmamaker bij de Nederlandse omroep VARA, op een haast poëtische, maar aangrijpende manier verlies, rouw, hoop en geluk een plaats geeft om uiteindelijk een ode aan het leven neer te zetten.

Voor Suzan Hilhorst en haar man Jens ging een koningswens in vervulling toen na hun zoontje Nils een dochtertje - Sara - werd geboren, een wolk van een kind. Maar het noodlot sloeg toe toen duidelijk werd dat het meisje leed aan een onbekende stofwisselings-ziekte . Ze moesten haar afgeven. Helemaal erg werd het toen hun derde kindje - Liv - dezelfde dodelijke ziekte bleek te hebben en ook kort na haar geboorte overleed. Het autobiografische verhaal wordt in het boek verteld vanuit het bijzondere, wisselende perspectief van moeder Suzan en haar eerste dochtertje Sara dat als het ware teruggekeerd is uit de dood. Dit doet in het begin wat raar en verwarrend aan maar zorgt tevens voor een zekere lichtvoetigheid in het toch hartverscheurende, ontroerende relaas. "Sara en Liv" is dan ook geen zwaar of deprimerend boek. Maar beklijvend is het wel en lang niet iedereen zal het met droge ogen uitlezen.
In een recent interview liet Suzan Hilhorst zich nog ontvallen dat haar zoontje Nils haar gevraagd had wanneer ze nu een boek over hem ging schrijven. Ze had hem, na lang nadenken, geantwoord dat hij dat later zelf kon: ‘Jij leeft Nils. Jij kunt de auteur zijn van je eigen leven’.
Suzan Hilhorst * Sara en Liv * Uitgeverij Hollands Diep * 192 p * 19,99 euro * ISBN 978 90 4883 967 4.

*

Het Jeanne D'Arc-Syndroom

Over Jeanne D'Arc (1412 - 1431) zouden tot nu ruim 5 000 boeken zijn verschenen. De hypothesen aangaande haar bijzondere lotgevallen zijn echter veel minder talrijk. Zij kunnen op de vingers van één hand geteld worden. Het grootste deel van de werken beperkt zich immers tot een herformulering van de historiografische bronnen, zonder uit te weiden over het hoe en waarom van de vaak wonderbaarlijke feiten. Voor de rooms-katholieken is de Maagd van Orléans zo ongetwijfeld een werktuig van God geweest terwijl rationele sceptici en vrijzinnigen in de 15de eeuwse en intussen heiligverklaarde (1920) visionaire slechts devote volksverlakkerij, irrationele onzin of hysterische persoonlijkheidscultus zien.  Ernstige academici blijven echter zitten met een historisch raadsel dat hun begrip te boven gaat. Waarom werd deze 17-jarige Franse boerendochter uit de laagste sociale klasse zo vlot in de toenmalige koninklijke entourage opgenomen? Waar haalde het dociele en vrome plattelandskind plots de ongehoorde moed, de beangstigende autoriteit en de militaire bedrevenheid om aan de leiding van geharde legereenheden de ene overwinning na de andere te behalen tegen de Engelsen? De Nederlandse freelance journalist Ludo Noens, die het verschijnsel Jeanne D'Arc onderzocht, meent dat de geleerde heren er niet uit geraken omdat zij tot nu de parapsychologische en transpersoonlijke aspecten van haar identiteit steevast onder de mat hebben geschoven. In zijn boek Het Jeanne D'Arc- Syndroom uit 1999 en waarvan zopas een volledige herziene en aangevulde versie verscheen, komt hij tot de conclusie dat wat Jeanne overkwam alleen mogelijk was omdat haar geest in een karakteristieke pathologische toestand vertoefde. Zijns inziens zou "deze unieke persoonlijkheid" geleden hebben aan wat men vandaag het meervoudige persoonlijkheidssyndroom (MPS) noemt of, met de meer gelimiteerde nieuwe term, "dissociatieve identiteitsstoornis  (DIS). Bovendien, zo ontdekte hij ook, werd een sleutelfiguur in deze fabuleuze geschiedenis altijd over het hoofd gezien, namelijk een vooraanstaande edelman die, na brutaal te zijn vermoord, op onvermoede wijze de wonderbaarlijke missie van de bevlogen Maagd in gang zette… Meer vertellen we hier niet.. Zo blijft het spannend en geheimzinnig...

Ludo Noens * Het Jeanne D'Arc-Syndroom * Uitgeverij Aspekt * 172 p * 17,95 euro * ISBN 978 94 6338 216 8.

Katelijne

 

 

TERUG

Bericht

Koning Onbenul 2016

onbenul calvo

Koningin Troela 2016


koningin troela 2016

*


 

aank

’t Scheldt is een onafhankelijk satirisch weekblad.
Alle medewerking (tekeningen, teksten enz.) gebeurt vrijwillig
en wordt niet vergoed.

Wij versturen gratis en wanneer het past een nieuwsbrief.
Abonnees kunnen vorige nummers raadplegen en afdrukken.

’t Scheldt wordt verspreid : gedrukt, per fax, per e-post
en op internet. Internet-abonnees hoeven slechts
Lees verder’ aan te vinken om het artikel volledig te kunnen lezen.

COLOFON

vzw 't Scheldt

Redactie en administratie:

Helenalei 53,

2018 Antwerpen

tel: 03 239 70 22 

loopfoon: 0486 054 510

fax: 03 230 83 54

-----

redactie@tscheldt.com

 

webpagina:

www.tscheldt.be


Hoofdredacteur:

Bert Murrath

 

SOFTWARE VAN

KOPPA DIGITALE MEDIA

T 0485 74 70 34

E Info@koppa.be