header

1169 K & K

Katelijne
SCHOUWTONEEL

BOEKBESPREKINGEN

door

Katelijne

verborgen

 

 

Nora de Ruyter

 

Verborgen gezichten

 

Uitgeverij Aspekt

 

 

*


porcelein

 

 

Marjan Lammerns-de Caluwé

 

Van Porcelein

 

Uitgeverij Aspekt

 

 

 

*

timmermans

 

Marc Somers (samensteller)

 

De ster blijft draaien

 

Felix Timmermans Genootschap

 

 

 

*

bodar

 

Antoine Bodar

 

Kerstverhalen

 

Uitgeverij Meinema

 

 

 

*


inktspot

Niels Beugeling (samensteller)

 

Inktspot

 

Uitgeverij Bas Lubberhuizen

 

 

*


leven na de dood

 

 

Marc van den Bossche

 

Leven na de dood

 

Uitgeverij Lemniscaat

 

 

*


karel de grote

 

 

Henk Feikema

 

Karel de Grote. Mythe en werkelijkheid

 

Uitgeverij Aspekt

 

 

 

*


hitler

 

Siegfried Debaeke

 

Hitler in Vlaanderen

 

Uitgeverij De Klaproos

 

 

Verborgen gezichten

Zelfverminking of - beschadiging (het snijden en krassen in eigen lichaam of het aanbrengen van brandwonden) is meer dan een relatief onschuldige ‘puberkwaal’. Ook volwassenen verwonden zichzelf wel eens bewust, soms zelfs zo erg dat ze op de spoedafdeling van een ziekenhuis moeten geholpen worden. De Nederlandse auteur Nora de Ruyter (31), ook ambassadeur van het Fonds Psychische Gezondheid, ondernam re-cent een poging het onderwerp uit de taboesfeer te halen met haar semi-autobiografische roman Verborgen gezichten die het verhaal vertelt van een 28-jarige vrouw, Christine, die haar plek probeert te vinden in de maatschappij. Ogenschijnlijk een zelfbewuste vrouw, heeft zij een tweede gezicht, het gezicht waarmee ze zichzelf verminkt als ze zich afgewezen voelt of tegenslagen moet verwerken. Christine houdt geen enkele baan lang vol, leeft zich daarentegen uit in de fotografie waarmee ze in de kunstwereld voet aan de grond probeert te krijgen. Ze heeft een rommelig seksleven met zowel mannen als vrouwen en drinkt meer dan goed voor haar is. Haar vaste vriend is Patrick, maar Christine ontglipt hem keer op keer. Daarbij lijkt ze vooral voor zichzelf op de vlucht, want wanneer ze de diepte ingaat kiest ze voor het veilige gevoel van de pijn, door zelfbeschadiging.

Schrijfster Nora de Ruyter heeft persoonlijk ervaring met de bipolaire stoornis en de borderline persoonlijkheidsstoornis. Van deze laatste is automutilatie een veel voorkomend kenmerk.

De Ruyter: ‘Enige jaren geleden zocht ik nog met regelmaat mijn heil in zelfbeschadiging. Ik heb me er een tijd lang erg voor geschaamd, vanwe-ge mijn leeftijd, maar ook omdat je al snel als gek bestempeld wordt. Omdat het taboe nog zeer groot is, besloot ik deze roman, mijn eerste, te schrijven. Het verhaal is groten-deels fictie, maar de achterliggende emoties zijn veelal echt!’.

Bewust vermeed De Ruyter in haar boek de wereld van psychiatrie en therapie, ervan uitgaande dat er al genoeg boeken zijn over mensen met psychische problemen en hun ervarin-gen met de psychiatrie. Door de lezer(es) mee te slepen in de geheime wereld van een voor de buitenwereld ‘normale vrouw’, hoopte ze dat hij (zij) zich mak-kelijker met de hoofdpersoon zou kunnen identificeren wat dan weer beter zou helpen om het ta-boe rondom zelfbeschadiging te doorbreken.

Verborgen gezichten is een boeiend, aangrijpend en verwondering wekkend boek, knap ge-schreven bovendien.

Nora de Ruyter * Verborgen gezichten * Uitgeverij Aspekt * 279 p * 17,95 euro * ISBN 978 94 6153 445 3.

***

Van porselein

Op 4 augustus 1914 viel het Duitse leger België binnen en begon de Grote Oorlog, na '40 - '45 gemeenzaam de Eerste Wereldoorlog genoemd. De voorgeschiedenis er-van, de omstandigheden waarin België door het Duitse leger werd overrompeld en de gebeurtenis-sen aan het IJzerfront hebben hun plaats in de geschiedschrijving. Op enkele uitzonderingen na is in de historie echter weinig of niets terug te vinden over wat er zich afspeelde aan de Belgisch-Nederlandse grens waar vanaf het voorjaar 1915 de Duitsers begonnen met de aanleg van een uiteindelijk 450 km lange elektrische draad-versperring die het vluchten naar het neutrale Nederland moest verhinderen. ‘De draad’ bleek doeltreffend te zijn maar maakte ook vele slachtoffers: de mensen van toen waren nog niet zo vertrouwd met elektriciteit... Rond deze dodendraad bouwde de mmenteel in Apeldoorn wonende maar uit het grensdorpje Koewacht afkomstige Marjan Lammens-de Caluwé (1951) haar eerste roman die, verwijzend naar de porseleinen isolatoren waaraan de stroomdraden waren vastgemaakt, de titel ‘Van porselein’ meekreeg. Het boek, een mix van historie, overlevering, fantasie en spanning, tegen de achtergrond van de Eerste Wereldoorlog, vertelt het verhaal van het Nederlandse meisje Roos dat verliefd wordt op een Belgische man. Zij krijgen een kindje - een meisje - maar Roos kan niet meer terug naar haar geboorteland... met alle gevolgen vandien.

‘Van porselein’ is een roman zonder pretentie die vlot wegleest en een raak (zij het geheel fic-tief) beeld ophangt van het leven rond de dodendraad die families abrupt uiteenrukte en menselijke verhoudingen getekend door smokkel, verraad en opportunisme, in het leven riep.

Marjan Lammens-de Caluwé * Van porselein * Uitgeverij Aspekt * 173 p * 18,95 euro * ISBN 978 94 6153 575 7.

***

De ster blijft draaien

"‘Felix Timmermans heeft aan heel zijn volk een erfenis overgemaakt waarop het met trots in lengte van dagen kan neerzien’.

Deze woorden van Ernest Claes, neergepend in 1950, bleken niet ijdel te zijn. Nog steeds immers klinkt Fé's naam in Vlaanderen als een klok, tot spijt van wie ’t benijdt. Denken we maar aan zijn Pallieter, die tot het collectieve geheugen is gaan behoren en zijn toneelstuk ‘Waar de ster bleef stille staan’ dat in 1925 in Den Haag in première ging, maar meer dan ooit nog altijd in de kerst- en nieuwjaarsperiode wordt opgevoerd. Timmerman's ster blijft dus draaien, zo ook die van het in 1973 opgerichte Genootschap dat zijn naam draagt en dat, in het vooruitzicht van het Pallieter-jaar in 2016 meer dan ooit actief is. De titel van het jaarboek 2014 van de vereniging, dat zopas van de persen rolde, lijkt dan ook niet meer dan logisch: ‘De ster blijft draaien’. Voor de fans van Timmermans, bij uitbreiding die van de Vlaamse literatuurgeschiedenis, bevat het 42ste Jaarboek, onder hoofdredactie van Marc Somers (AMVC - Letterenhuis), opnieuw een schat aan informatie. Hoofdbrok vormt het twee-de deel van de briefwisseling tussen Timmermans en Ernest Claes (het eerste deel is terug te vinden in vorig Jaarboek), vanaf het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog tot aan het overlijden van de Fé in 1947.

Het feit dat beiden ook tijdens de bezetting bleven publiceren - iets wat hen in de repressie-periode zwaar werd aangerekend - werpt ook een licht op de uitgeverswereld in WOII al dringt nader onderzoek naar de inbreng van de Duitsgezinde pers, drukkers en uitgevers, én distributeurs als Agentschap Dechenne, zich nog op.

Verder in het Jaarboek komt Timmermans zelf nog aan het woord in drie toespraken die hij hield in 1941 (hulde aan Stijn Streuvels, inleiding bij film over Michelangelo en huldebetoon aan Filip de Pillecijn), niet echter nadat Ernest Claes op de hem eigen manier (met humor en gekruid met anekdoten) heeft mogen getuigen van zijn innige waardering voor en zijn levenslange verbondenheid met de . Deze laatste teksten, daterend uit de jaren vijftig van vorige eeuw, kenden sindsdien geen publicatie meer.

Bijzonder lezenswaard zijn voorts de bijdragen van Job Deckers over het ontstaan van de Driekoningentriptiek (De Ster) en de grote rol die de alchemist-sterrenwichelaar-goudzoeker dr. Faustus (Faust) ge-speeld heeft in de innerlijke wereld van Timmermans, het onderzoek dat Jo Pluym jr. verrichtte naar de perikelen rond twee echte en twee onechte postzegels met de beeltenis van de , een tekst van Flor Alpaerts over ‘zijn’ Pallie-ter-Symfonie, een stukje van Gaston Durnez over de bokkenrijder Pallieter enz...

Naar aanleiding van het feit dat 100 jaar geleden de Eerste Wereldoorlog uitbrak wordt in het Jaarboek 2014 ook even stilgestaan bij de figuur van de Lierse kunstenaar Raymond de la Haye, jeugdvriend en leermeester van Felix Timmermans, die in de nacht van 5 op 6 augustus 1914 het leven liet te Wandre (Luik) in het eerste grote gevecht tussen Belgische troepen en de Duitse aanvallers. Deze tekst van G.C. de Soete is verlucht met onuitgegeven materiaal uit De la Hayes schetsboek.

Ook voor de rest is de iconografie in het Jaarboek trouwens weer prachtig met foto's, tekeningen, documenten... die men zelden of nooit elders onder ogen krijgt. Indrukwekkend bijvoorbeeld is de foto op blz. 56 van een in de vrije natuur van Averbode slapende Felix Timmermans, met aan zijn zijde Renaat Veremans. Dat de met gemak 115 kg liet optekenen op de weegschaal hoeft bij dit lichtdrukmaal geen be-toog.

Tot slot verwijs ik nog even naar de Kroniek achter in het boek, bijeen gesprokkeld door Marc Somers, voorzitter van het F. Timmermans Genootschap. Daarin heeft hij het ondermeer over de plannen van het Lierse stadsbestuur om het Timmermans-Opsomerhuis ten dele voor te behouden aan de stedelijke toeristische dienst waardoor er alleen een permanente tentoonstel-ling over Timmermans zou blijven. Zijn vrienden Opsomer, Veremans, Van Reeth, Van Boeckel alsook de 19de eeuwse Tony Bergmann zouden achter de schermen verdwijnen.
Timmermans, aldus nog Somers, ‘wordt zo-doende beroofd van zijn vrienden en blijft een-zaam achter, hij die tijdens zijn leven niet zonder vrienden kon’.

Marc Somers (samensteller) * De ster blijft draaien * Uitgave van het Felix Timmermans Genootschap * 183 p * 30 euro te storten op rek.  BE67 4024 0763 2187 (BIC: KREDBEBB) van het Felix Timmermans Genootschap, Jozef Ickxstraat 87, 2180 Ekeren.

***

Kerstverhalen

De Kersttijd. De laatste decennia is dit feest van vrede en licht verworden tot een gigantisch consumentenfeest. Het kan niet meer op: cadeautjes kopen die niemand nodig heeft of nagenoeg niemand behoeft, schransen en drinken ‘want aan onze lijn zullen we volgend jaar wel denken’...

Voor de mensen die in deze periode misschien nog even willen nadenken over, ik zeg maar wat, vriendschap en geborgenheid, onschuld en zuiverheid, vrede en tevredenheid, leven en dood, bundelde de Nederlandse prof. dr. Antoine Bodar, priester, kunsthistoricus en schrijver een twintigtal kerstverhalen, verdiepend naar thema en literair naar vorm. Omdat ze van alle tijden zijn kunnen ze elk jaar weer ter hand worden genomen.

Naast het Kerstevangelie, zoals neergeschreven door Lucas en Mattheüs, bevat het boekje ook verhalen van Leo Tolstoj, Antoon Tsjechov, Maxim Gorki, Ernest Claes, Gerard Walschap, Anna Blaman, Ed. Hoornik, Godfried Bomans, Bertus Aafjes, Heinrich Böll en Vonne van der Meer. Aan kwaliteit dus zeker geen gebrek. Het was dan ook de bedoeling van Bodar dat ook belangstellende ongelovigen er hun gading in zouden vinden.

Antoine Bodar * Kerstverhalen * Uitgeverij Meinema * 164 p * 18,90 euro * ISBN 978 90 2114 353 8.

 

Inktspot

De politieke tekening is NIET dood! Wie het niet gelooft getrooste zich de moeite even over de grens te kijken, de Nederlandse grens, waar recent weer de Inktspotprijs  - de twintigste al - die de beste spotprenten van het voorbije politieke jaar bekroont, werd uitgereikt. Laureaat 2013 - 2014 werd Bart van der Schot met de tekening ‘korte geschiedenis van de PVDA’ die verscheen in de Volkskrant ter gelegenheid van de gemeenteraadsverkiezingen in april van dit jaar.

Naar goede gewoonte werden ook ditmaal weer de inzendingen voor deze prijs - 36 cartoonisten namen er aan deel - gebundeld en uitgegeven in boekvorm onder de simpele titel Inktspot. Aan onderwerpen voor spotprenten was er geen gebrek, zo blijkt: groeiende inkomensongelijkheid,  Oekraïne, de opgelegde participatiemaatschappij, klimaatcrisis, polder-djihadisten, de bonuscultuur in het bankwezen, de Olympische Spelen in Sotsji, Zwarte Piet, de gasdeals met Poetin, Europa, de Haagse politiek met Rutte, Samsom en Wilders...

Sommige tekenaars waren in hun commentaar op de gebeurtenissen in binnen- en buitenland hard en scherp, anderen kozen voor meer mildheid. Een lach, een traan, wat smalend doen... zijn de reacties die zij uitlokken.

Voor het eerst werden dit jaar de tekeningen in het boek chronologisch gerangschikt. Het maakt dat Inktspot niet alleen een humoristische spiegel op de wereld biedt, maar dat zich ook een unieke geïllustreerde tijdlijn van de recente geschiedenis ontvouwt.

Niels Beugeling (samensteller) * Inktspot * Uitgeverij Bas Lubberhuizen * 143 p * 14,95 euro. ISBN 978 90 5937 368 6.

Wij waren aanwezig op de prijsuitreiking in Nieuwspoort in Den Haag (zie ’t Scheldt nr. 1159, 14 oktober 2014)

 

Leven na de dood

Begin augustus 2010 voltooide Marc van den Bossche (1960), hoofddocent filosofie aan de VUB, publicist en duursporter, zijn manuscript Sport als levenskunst. De dag erna kwam het nieuws dat zijn geliefde Hilde (Heylen - geboren in 1961) kanker had en niet meer zou genezen. Teksten die hij nadien schreef, handelden over deze confrontatie met onze eindigheid. Tijdens het laatste levensjaar van Hilde en in de periode na haar overlijden in juli 2011 trachtte hij hiermee in het reine te komen. Dit rouwproces kreeg zijn beslag in een nieuw boek dat zopas, onder de titel Leven na de dood werd uitgegeven door Lemniscaat. Het is een verhaal over vallen en weer opstaan en soms opnieuw vallen.

Gedragen door de herinnering aan de energieke vrouw die Hilde was en door haar uitdrukkelijke vraag niet te blijven stilstaan na haar dood, zocht Van den Bossche naar een manier van leven die zijn geliefde bleef huldigen en haar liet voortleven in zijn manier van denken en handelen. Blijven bewegen werd voortaan zijn motto. Als duursporter fietste hij voor Kom op tegen kanker en zocht hij de confrontatie op de Mont Ventoux, waarvan een foto trouwens de cover siert. Enkele teksten in het boek verschenen eerder in Sporta Magazine en Knack of zijn er bewerkingen van.

Marc Van den Bossche * Leven na de dood * Uitgeverij Lemniscaat * 135 p * 14,95 euro * ISBN 978 90 4770 230 6.

***

Karel de Grote. Mythe en werkelijkheid

U bent belogen! U bent bedrogen! Henk Feikema, een Nederlandse genealoog en amateurhistoricus, heeft het gezegd. Tweehonderdvijftien bladzijden en enkele (geleende) tekeningen: meer heeft hij niet nodig om alles waarin u geloofde en alles wat u altijd voor waarheid nam, onderuit te halen.

Geloofde u in Jezus, de in het Heilige Land (het huidige Israël) geboren, gestorven en verrezen heiland? Larie en apekool. Jezus was geen historische figuur! Keizer Andronikos, die in 1185 bij Byzantium werd vermoord, was dat wel. Stond hij model voor het hoofdpersonage van het Nieuwe Testament, dat bijgevolg niet eerder dan in de renaissance kan zijn geschreven?

Was u ervan overtuigd dat Pompeii in 79 na Christus door de uitbarstende Vesuvius was verwoest? Mis! Dat gebeurde in 1631, meer precies in december van dat jaar.

Was Karel de Grote de man naar wie u opkeek omdat u misschien wel een verre afstammeling van hem was? Spijtig, heel spijtig. Die grote keizer was immers niets anders dan een romanfiguur, wiens biografieën (en die zijn talrijk) alle gebaseerd zijn op het leven van vorsten uit een latere periode en dus een gehele of gedeeltelijke reflectie zijn van andere personen die al dan niet echt hebben geleefd...

Denkt u nu dat ik overdrijf? Lees dan zelf het boek Karel de Grote. Mythe en werkelijkheid er op na, tenminste als u na al de hierboven neergeschreven ‘wetenswaardigheden’ nog geïnteresseerd bent. Feikema heeft zijn betoog wel goed opgebouwd al doet hij voor de bewijslast nogal (heel) veel beroep op Russische vorsers zonder te refereren naar de ‘verborgen agenda’ die misschien hun onderzoeksresultaten beïnvloedden. Kort samengevat komen die er op neer dat klassieke historici ons nooit de waarheid hebben verteld daar in werkelijkheid de geschiedenis pas is begonnen in wat we nu de elfde eeuw noemen. De geschiedenis schuift dus met meer dan duizend jaar naar het heden op met de Oudheid ( eerste Romeinse keizerrijk, het oude Rome) die begint in de elfde eeuw, de Oudgriekse periode in de 13de eeuw en het tijdperk van de Etrusken in de 14de eeuw. Daarna komen de gebeurtenissen die (klassiek) aan de late middeleeuwen worden toegeschreven.

Deze schokkende herindeling is het gevolg van het feit dat men met de klassieke dateringsmethode van materialen (bewust of onbewust) de bal totaal misslaat en dat van voor de elfde eeuw nooit authentieke documenten boven water zijn gekomen. Pas in de elfde eeuw ontstond het idee van schrijven.

Bedenking: zij die ‘de ganzenveer toen ter hand namen’ moeten wel over een enorme verbeeldingskracht hebben beschikt om in een vrij korte tijdspanne een voorgeschiedenis van duizenden jaren tevoorschijn te toveren, bevolkt met vele, zo goed als onsterfelijke figuren...

Mijnheer Feikema. U heeft uw best gedaan. Maar overtuigd heeft u mij niet. Het feit dat genealogen moeilijk of helemaal niet tot in de omgeving van Karel de Grote (742 - 814) geraken mag nog geen reden zijn om het hele geschiedenisbeeld meteen maar in de vuilnisbak te kieperen, hoe indrukwekkend de door u geraadpleegde literatuurlijst ook is.

Maar wie ben ik om u tegen te spreken?

Henk Feikema * Karel de Grote. Mythe en werkelijkheid * Uitgeverij Aspekt * 215 p * 19,95 euro * ISBN 978 94 6153 542 9.

*
Hitler in Vlaanderen
In zes weken speelde Hitler in het voorjaar van 1940 klaar wat keizer Wilhelm II in vier jaar niet was gelukt, namelijk het totale grondgebied van België en het noorden van Frankrijk veroveren. In Duitsland bezorgde het hem de reputatie van ‘grootste veldheer aller tijden’. Ongevoelig voor deze lofbetuiging was hij natuurlijk niet, maar belangrijker voor hem was dat hij met zijn blitzkrieg het debacle van de Eerste Wereldoorlog ongedaan had gemaakt en het onrechtvaardige verdrag van Versailles had gewroken.

Die vernedering had hem heel diep gezeten, hij die in '14 - '18 vier jaren aan het front in Vlaanderen had gediend - weliswaar als koerier -, half blind was geworden ten gevolge van een gasaanval en, in de laatste weken van de Grote Oorlog, onderscheiden was met het IJzeren Kruis eerste klasse wat hem de status van oorlogsheld had opgeleverd.

Hoe diep die vernedering had gezeten wordt bewezen door een eerste reis die de Führer op al 1 en 2 juni 1940 - de Duitsers bestookten in Duinkerke nog het ontsnappende Engelse leger - maakte naar de slagvelden van de Eerste Wereldoorlog in Vlaanderen. Onder het oog van meereizende fotografen en cameralui trok hij naar plaatsen waarop de troepen van de keizer storm hadden gelopen maar die ze nooit veroverd hadden. Zelfvoldaan stond de Duitse opperbevelhebber zo in Ieper, de ongrijpbare stad uit '14 - '18, waar hij de Menenpoort bezocht, op de Duitse begraafplaats in Langemark en op de Kemmelberg. In nazi-magazines en het bioscoopjournaal werd van dit bezoek aan Flandern uitgebreid verslag gebracht zodat de overwinningsroes waarin Hitler verkeerde ook afstraalde op de Duitse bevolking. Nog diezelfde maand, op 25 en 26 juni - een dag eerder had hij in Compiègne het Franse leger de ultieme vernedering bezorgd - maakte de Führer nog een tweede, ditmaal nostalgische, trip naar Frans-Vlaanderen en de Westhoek.

In gezelschap van twee kameraden uit WOI ging hij op zoek naar plaatsen waar ze destijds met hun regiment gelegerd waren. ‘Ze kwamen weer thuis’, was het commentaar van het in nazi-uni-form gekleed trio… Tot nu toe waren nauwelijks foto's verschenen van deze toch wel opmerkelijke bezoeken van Hitler aan Vlaanderen in 1940. Met het boek Hitler in Vlaanderen vulde Siegfried Debaeke recent deze leemte op.

Hoewel de meeste foto's in het boek in opdracht van Hitler zelf gemaakt werden, mochten heel wat van de opnames nooit in nazi-Duitsland getoond worden.

Mooi lees- maar vooral kijkboek met haarscherpe, soms unieke foto's. (www.klaproos.be)

Siegfried Debaeke * Hitler in Vlaanderen * Uitg. De Klaproos * 175 p * 24,95 euro. ISBN 978 90 5508 120 2.

Alle boeken besproken door Katelijne.

 

 

TERUG

Bericht

Koning Onbenul 2017

onbenul calvo

Koningin Troela 2017


koningin troela 2016

*


 

aank

’t Scheldt is een onafhankelijk satirisch weekblad.
Alle medewerking (tekeningen, teksten enz.) gebeurt vrijwillig
en wordt niet vergoed.

Wij versturen gratis en wanneer het past een nieuwsbrief.
Abonnees kunnen vorige nummers raadplegen en afdrukken.

’t Scheldt wordt verspreid : gedrukt, per fax, per e-post
en op internet. Internet-abonnees hoeven slechts
Lees verder’ aan te vinken om het artikel volledig te kunnen lezen.

COLOFON

vzw 't Scheldt

Redactie en administratie:

Helenalei 53,

2018 Antwerpen

tel: 03 239 70 22 

loopfoon: 0486 054 510

fax: 03 230 83 54

-----

redactie@tscheldt.com

 

webpagina:

www.tscheldt.be


Hoofdredacteur:

Bert Murrath

 

SOFTWARE VAN

KOPPA DIGITALE MEDIA

T 0485 74 70 34

E Info@koppa.be